Books

Text: Rig Veda Book 2 Hymn 10 जोहूत्रो अग्निः परथमः पितेवेळस पदे मनुषा यत समिद्धः | शरियं वसानो अम्र्तो विचेता मर्म्र्जेन्यः शरवस्यःस वाजी || शरूया अग्निश्चित्रभानुर्हवं मे विश्वाभिर्गीर्भिरम्र्तो विचेताः | शयावा रथं वहतो रोहिता वोतारुषाह चक्रे विभ्र्त्रः || उत्तानायामजनयन सुषूतं भुवदग्निः पुरुपेशासु गर्भः | शिरिणायां चिदक्तुना महोभिरपरीव्र्तो वसति परचेताः || जिघर्म्यग्निं हविषा घर्तेन परतिक्षियन्तं भुवनानि विश्वा | पर्थुं तिरश्चा वयसा बर्हन्तं वयचिष्ठमन्नै रभसं दर्शानम || आ विश्वतः परत्यञ्चं जिघर्म्यरक्षसा मनसा तज्जुषेत | मर्यश्रीः सप्र्हयद्वर्णो अग्निर्नाभिम्र्शे तन्वा जर्भुराणः || जञेया भागं सहसानो वरेण तवादूतासो मनुवद वदेम | अनूनमग्निं जुह्वा वचस्या मधुप्र्चं धनसाजोहवीमि ||...

Text: Rig Veda Book 3 Hymn 10 तवामग्ने मनीषिणः सम्राजं चर्षणीनाम | देवं मर्तास इन्धते समध्वरे || तवां यज्ञेष्व रत्विजमग्ने होतारमीळते | गोपा रतस्य दीदिहि सवे दमे || स घा यस्ते ददाशति समिधा जातवेदसे | सो अग्ने धत्तेसुवीर्यं स पुष्यति || स केतुरध्वराणामग्निर्देवेभिरा गमत | अञ्जानः सप्त होत्र्भिर्हविष्मते || पर होत्रे पूर्व्यं वचो.अग्नये भरता बर्हत | विपां जयोतींषि बिभ्रते न वेधसे || अग्निं वर्धन्तु नो गिरो यतो जायत उक्थ्यः | महे वाजायद्रविणाय दर्शतः || अग्ने यजिष्ठो अध्वरे देवान देवयते यज | होता मन्द्रो विराजस्यति सरिधः || स नः पावक दीदिहि दयुमदस्मे सुवीर्यम | भवा सतोत्र्भ्योन्तमः सवस्तये || तं तवा विप्रा विपन्यवो जाग्र्वांसः समिन्धते | हव्यवाहममर्त्यं सहोव्र्धम ||...

Text: Rig Veda Book 4 Hymn 10 अग्ने तम अद्याश्वं न सतोमैः करतुं न भद्रं हर्दिस्प्र्शम | रध्यामा त ओहैः || अधा हय अग्ने करतोर भद्रस्य दक्षस्य साधोः | रथीर रतस्य बर्हतो बभूथ || एभिर नो अर्कैर भवा नो अर्वाङ सवर ण जयोतिः | अग्ने विश्वेभिः सुमना अनीकैः || आभिष टे अद्य गीर्भिर गर्णन्तो ऽगने दाशेम | पर ते दिवो न सतनयन्ति शुष्माः || तव सवादिष्ठाग्ने संद्र्ष्टिर इदा चिद अह्न इदा चिद अक्तोः | शरिये रुक्मो न रोचत उपाके || घर्तं न पूतं तनूर अरेपाः शुचि हिरण्यम | तत ते रुक्मो न रोचत सवधावः || कर्तं चिद धि षमा सनेमि दवेषो ऽगन इनोषि मर्तात | इत्था यजमानाद रतावः || शिवा नः सख्या सन्तु भरात्राग्ने देवेषु युष्मे | सा नो नाभिः सदने सस्मिन्न ऊधन ||...

Text: Rig Veda Book 5 Hymn 10 अग्न ओजिष्ठम आ भर दयुम्नम अस्मभ्यम अध्रिगो | पर नो राया परीणसा रत्सि वाजाय पन्थाम || तवं नो अग्ने अद्भुत करत्वा दक्षस्य मंहना | तवे असुर्यम आरुहत कराणा मित्रो न यज्ञियः || तवं नो अग्न एषां गयम पुष्टिं च वर्धय | ये सतोमेभिः पर सूरयो नरो मघान्य आनशुः || ये अग्ने चन्द्र ते गिरः शुम्भन्त्य अश्वराधसः | शुष्मेभिः शुष्मिणो नरो दिवश चिद येषाम बर्हत सुकीर्तिर बोधति तमना || तव तये अग्ने अर्चयो भराजन्तो यन्ति धर्ष्णुया | परिज्मानो न विद्युतः सवानो रथो न वाजयुः || नू नो अग्न ऊतये सबाधसश च रातये | अस्माकासश च सूरयो विश्वा आशास तरीषणि || तवं नो अग्ने अङगिर सतुत सतवान आ भर | होतर विभ्वासहं रयिं सतोत्र्भ्य सतवसे च न उतैधि पर्त्सु नो वर्धे ||...

Text: Rig Veda Book 6 Hymn 10 पुरो वो मन्द्रं दिव्यं सुव्र्क्तिं परयति यज्ञे अग्निमध्वरेदधिध्वम | पुर उक्थेभिः स हि नो विभावा सवध्वरा करति जातवेदाः || तमु दयुमः पुर्वणीक होतरग्ने अग्निभिर्मनुष इधानः | सतोमं यमस्मै ममतेव शूषं घर्तं न शुचि मतयः पवन्ते || पीपाय स शरवसा मर्त्येषु यो अग्नये ददाश विप्र उक्थैः | चित्राभिस्तमूतिभिश्चित्रशोचिर्व्रजस्य साता गोमतो दधाति || आ यः पप्रौ जायमान उर्वी दूरेद्र्शा भासा कर्ष्णाध्वा | अध बहु चित तम ऊर्म्यायास्तिरः शोचिषा दद्र्शे पावकः || नू नश्चित्रं पुरुवाजाभिरूती अग्ने रयिं मघवद्भ्यश्च धेहि | ये राधसा शरवसा चात्यन्यान सुवीर्येभिश्चाभि सन्ति जनान || इमं यज्ञं चनो धा अग्न उशन यं त आसानो जुहुते हविष्मान | भरद्वाजेषु दधिषे सुव्र्क्तिमवीर्वाजस्य गध्यस्य सातौ || वि दवेषांसीनुहि वर्धयेळां मदेम शतहिमाः सुवीराः ||...

Text: Rig Veda Book 7 Hymn 10 उषो न जारः पर्थु पाजो अश्रेद दविद्युतद दीद्यच्छोशुचानः | वर्षा हरिः शुचिरा भाति भासा धियो हिन्वान उशतीरजीगः || सवर्ण वस्तोरुषसामरोचि यज्ञं तन्वाना उशिजो न मन्म | अग्निर्जन्मानि देव आ वि विद्वान दरवद दूतो देवयावा वनिष्ठः || अछा गिरो मतयो देवयन्तीरग्निं यन्ति दरविणं भिक्षमाणाः | सुसन्द्र्शं सुप्रतीकं सवञ्चं हव्यवाहमरतिम्मानुषाणाम || इन्द्रं नो अग्ने वसुभिः सजोषा रुद्रं रुद्रेभिरा वहा बर्हन्तम | आदित्येभिरदितिं विश्वजन्यां बर्हस्पतिं रक्वभिर्विश्ववारम || मन्द्रं होतारमुशिजो यविष्ठमग्निं विश ईळते अध्वरेषु | स हि कषपावानभवद रयीणामतन्द्रो दूतो यजथाय देवान ||...

Text: Rig Veda Book 8 Hymn 10 यत सथो दीर्घप्रसद्मनि यद वादो रोचने दिवः | यद वा समुद्रे अध्याक्र्ते गर्हे.अत आ यातमश्विना || यद वा यज्ञं मनवे सम्मिमिक्षथुरेवेत काण्वस्य बोधतम | बर्हस्पतिं विश्वान देवानहं हुव इन्द्राविष्णू अश्विनावाशुहेषसा || तया नवश्विना हुवे सुदंससा गर्भे कर्ता | ययोरस्ति परणः सख्यं देवेष्वध्याप्यम || ययोरधि पर यज्ञा असूरे सन्ति सूरयः | ता यज्ञस्याध्वरस्य परचेतसा सवधाभिर्या पिबतः सोम्यं मधु || यदद्याश्विनावपाग यत पराक सथो वाजिनीवसू | यद दरुह्यव्यनवि तुर्वशे यदौ हुवे वामथ मा गतम || यदन्तरिक्षे पतथः पुरुभुजा यद वेमे रोदसी अनु | यद्वा सवधाभिरधितिष्ठथो रथमत आ यातमश्विना ||...

Text: Rig Veda Book 9 Hymn 10 पर सवानासो रथा इवार्वन्तो न शरवस्यवः | सोमासो राये अक्रमुः || हिन्वानासो रथा इव दधन्विरे गभस्त्योः | भरासः कारिणाम इव || राजानो न परशस्तिभिः सोमासो गोभिर अञ्जते | यज्ञो न सप्त धात्र्भिः || परि सुवानास इन्दवो मदाय बर्हणा गिरा | सुता अर्षन्ति धारया || आपानासो विवस्वतो जनन्त उषसो भगम | सूरा अण्वं वि तन्वते || अप दवारा मतीनाम परत्ना रण्वन्ति कारवः | वर्ष्णो हरस आयवः || समीचीनास आसते होतारः सप्तजामयः | पदम एकस्य पिप्रतः || नाभा नाभिं न आ ददे चक्षुश चित सूर्ये सचा | कवेर अपत्यम आ दुहे || अभि परिया दिवस पदम अध्वर्युभिर गुहा हितम | सूरः पश्यति चक्षसा ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 10 ओ चित सखायं सख्या वव्र्त्यां तिरः पुरू चिदर्णवंजगन्वन | पितुर्नपातमा दधीत वेधा अधि कषमिप्रतरं दिध्यानः || न ते सखा सख्यं वष्ट्येतत सलक्ष्मा यद विषुरूपाभवाति | महस पुत्रसो असुरस्य वीरा दिवो धर्तारौर्विया परि खयन || उशन्ति घा ते अम्र्तास एतदेकस्य चित तयजसं मर्त्यस्य | नि ते मनो मनसि धाय्यस्मे जन्युः पतिस्तन्वमाविविश्याः || न यत पुरा चक्र्मा कद ध नूनं रता वदन्तो अन्र्तंरपेम | गन्धर्वो अप्स्वप्या च योषा सा नो नाभिःपरमं जामि तन नौ || गर्भे नु नौ जनिता दम्पती कर्देवास्त्वष्टा सविताविश्वरूपः | नाकिरस्य पर मिनन्ति वरतानि वेद नावस्यप्र्थिवि उत दयौः || को अस्य वेद परथमस्याह्नः क ईं ददर्श क इह परवोचत | बर्हन मित्रस्य वरुणस्य धाम कदु बरव आहनोवीच्या नॄन || यमस्य मा यम्यं काम आगन समाने योनौ सहशेय्याय | जायेव पत्ये तन्वं रिरिच्यां वि चिद वर्हेव रथ्येव चक्रा || न तिष्ठन्ति न नि मिषन्त्येते देवानां सपश इह येचरन्ति | अन्येन मदाहनो याहि तुयं तेन वि वर्ह रथ्येवचक्रा || रात्रीभिरस्मा अहभिर्दशस्येत सूर्यस्य चक्षुर्मुहुरुन्मिमीयात | दिवा पर्थिव्या मिथुना सबन्धू यमीर्यमस्यबिभ्र्यादजामि || आ घा ता गछानुत्तरा युगानि यत्र जामयः कर्णवन्नजामि | उप बर्ब्र्हि वर्षभाय बाहुमन्यमिछस्व सुभगेपतिं मत || किं भरतासद यदनाथं भवाति किमु सवसा यन निरतिर्निगछत | काममूता बह्वेतद रपामि तन्वा मे तन्वं सम्पिप्र्ग्धि || न वा उ ते तन्वा तन्वं सं पप्र्च्यां पापमाहुर्यःस्वसारं निगछात | अन्येन मत परमुदः कल्पयस्व न तेभ्रात सुभगे वष्ट्येतत || बतो बतसि यम नैव ते मनो हर्दयं चाविदाम | अन्या किलत्वां कक्ष्येव युक्तं परि षवजाते लिबुजेव वर्क्षम || अन्यमू षु तवं यम्यन्य उ तवां परि षवजाते लिबुजेवव्र्क्षम | तस्य वा तवं मन इछा स वा तवाधा कर्णुष्वसंविदं सुभद्राम ||...

Text: यथा पुरस्ताद्भविता प्रतीत अउद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः । सुखँ रात्रीः शयिता वीतमन्युःत्वां ददृशिवान्मृत्युमुखात्प्रमुक्तम् ॥ ११ ॥ yathā purastādbhavitā pratīta auddālakirāruṇirmatprasṛṣṭaḥ || sukham̐ rātrīḥ śayitā vītamanyuḥtvāṃ dadṛśivānmṛtyumukhātpramuktam || 11 || 11. (Death replies) Auddalaki, the son of Aruna will recognise you, as before, with my permission, will sleep during nights in peace and when he sees you returned from the jaws of Death, will lose his wrath. Shankara’s Commentary: Death replied ‘just as your father’s heart was affectionate towards you before, so your father Auddalaki, the son of Aruna (or the Dvyamushyayana, son of both Uddalaka and Aruna), will be affectionate towards you and confide in you with my permission; he will sleep the rest of the nights in peace of mind and will lose his wrath when he sees you released from the jaws of Death....

Text: कामस्याप्तिं जगतः प्रतिष्ठां क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारं । स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा धृत्या धीरो नचिकेतोऽत्यस्राक्शीः ॥ ११ ॥ kāmasyāptiṃ jagataḥ pratiṣṭhāṃ kratorānantyamabhayasya pāraṃ । stomamahadurugāyaṃ pratiṣṭhāṃ dṛṣṭvā dhṛtyā dhīro naciketo’tyasrākśīḥ ॥ 11 ॥ 11. The end of all desires, the stay of all the universe, the endless fruit of worship, the other shore of fearlessness, the praiseworthy, the great and boundless goal, all these hast thou beheld, and being intelligent, Oh Nachiketas, hast boldly rejected all....

Text: महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः । पुरुषान्न परं किंचित्सा काष्ठा सा परा गतिः ॥ ११ ॥ mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ | puruṣānna paraṃ kiṃcitsā kāṣṭhā sā parā gatiḥ || 11 || Beyond the great Ātman is the Unmanifested; beyond the Unmanifested is the Puruṣa (the Cosmic Soul); beyond the Puruṣa there is nothing. That is the end that is the final goal. NOTE: Tranlsation and commentary is missing from the book. The alternate translation for the verse presented above is from Swami Paramananda....

Text: मनसैवेदमाप्तव्यन्नेह नानास्ति किंचन । मृत्योः स मृत्युं गच्छति य इह नानेव पश्यति ॥ ११ ॥ manasaivedamāptavyanneha nānāsti kiṃcana | mṛtyoḥ sa mṛtyuṃ gacchati ya iha nāneva paśyati || 11 || 11. By mind alone could this be obtained, there is no difference here at all. He goes from death to death who sees as if there were difference here. Shankara’s Commentary: Before attaining the knowledge of the oneness, by the mind purified by the sastras and by the preceptor, this unalloyed essence of the Brahman should be attained in the form ‘There is the Brahman alone, nothing else exists....

Text: सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्शुर्न लिप्यते चाक्शुषैर्बाह्यदोषैः । एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः ॥ ११ ॥ sūryo yathā sarvalokasya cakśurna lipyate cākśuṣairbāhyadoṣaiḥ | ekastathā sarvabhūtāntarātmā na lipyate lokaduḥkhena bāhyaḥ || 11 || 11. As the sun, the eye of all the world, is not tainted with the stains in external objects seen by the eyes, so, the one internal atman of all living things is not tainted with the world’s grief, being external to it....

Text: तां योगमिति मन्यन्ते स्थिरामिन्द्रियधारणाम् । अप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥ ११ ॥ tāṃ yogamiti manyante sthirāmindriyadhāraṇām | apramattastadā bhavati yogo hi prabhavāpyayau || 11 || This firm holding back of the senses is what is known as Yoga. Then one should become watchful, for Yoga comes and goes. NOTE: Tranlsation and commentary is missing from the book. The alternate translation for the verse presented above is from Swami Paramananda....