Rigveda Book 10

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 121 हिरण्यगर्भः समवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिरेकासीत | स दाधार पर्थिवीं दयामुतेमां कस्मै देवायहविषा विधेम || य आत्मदा बलदा यस्य विश्व उपासते परशिषं यस्यदेवाः | यस्य छायाम्र्तं यस्य मर्त्युः कस्मै देवायहविषा विधेम || यः पराणतो निमिषतो महित्वैक इद राजा जगतो बभूव | य ईशे अस्य दविपदश्चतुष्पदः कस्मै देवाय हविषाविधेम || यस्येमे हिमवन्तो महित्वा यस्य समुद्रं रसया सहाहुः | यस्येमाः परदिशो यस्य बाहू कस्मै देवाय हविषाविधेम || येन दयौरुग्रा पर्थिवी च दर्ळ्हा येन सव सतभितं येननाकः | यो अन्तरिक्षे रजसो विमानः कस्मै देवायहविषा विधेम || यं करन्दसी अवसा तस्तभाने अभ्यैक्षेतां मनसारेजमाने | यत्राधि सूर उदितो विभाति कस्मै देवायहविषा विधेम || आपो ह यद बर्हतीर्विश्वमायन गर्भं दधानाजनयन्तीरग्निम | ततो देवानां समवर्ततासुरेकःकस्मै देवाय हविषा विधेम || यश्चिदापो महिना पर्यपश्यद दक्षं दधानाजनयन्तीर्यज्ञम | यो देवेष्वधि देव एक आसीत कस्मैदेवाय हविषा विधेम || मा नो हिंसीज्जनिता यः पर्थिव्या यो वा दिवंसत्यधर्मा जजान | यश्चापश्चन्द्रा बर्हतीर्जजानकस्मै देवाय हविषा विधेम || परजापते न तवदेतान्यन्यो विश्वा जातानि परि ताबभूव | यत्कामास्ते जुहुमस्तन नो अस्तु वयं सयाम पतयोरयीणाम ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 122 वसुं न चित्रमहसं गर्णीषे वामं शेवमतिथिमद्विषेण्यम | स रासते शुरुधो विश्वधायसो.अग्निर्होताग्र्हपतिः सुवीर्यम || जुषाणो अग्ने परति हर्य मे वचो विश्वानि विद्वान वयुनानिसुक्रतो | घर्तनिर्णिग बरह्मणे गातुमेरय तव देवाजनयन्ननु वरतम || सप्त धामानि परियन्नमर्त्यो दाशद दाशुषे सुक्र्तेमामहस्व | सुवीरेण रयिणाग्ने सवाभुवा यस्त आनट्समिधा तं जुषस्व || यज्ञस्य केतुं परथमं पुरोहितं हविष्मन्त ईळते सप्तवाजिनम | शर्ण्वन्तमग्निं घर्तप्र्ष्ठमुक्षणम्प्र्णन्तं देवं पर्णते सुवीर्यम || टवं दूतः परथमो वरेण्यः स हूयमानो अम्र्तायमत्स्व | तवां मर्जयन मरुतो दाशुषो गर्हे तवां सतोमेभिर्भ्र्गवो वि रुरुचुः || इषं दुहन सुदुघां विश्वधायसं यज्ञप्रियेयजमानाय सुक्रतो | अग्ने घर्तस्नुस्त्रिरतानि दीद्यद्वर्तिर्यज्ञं परियन सुक्रतूयसे || तवामिदस्या उषसो वयुष्टिषु दूतं कर्ण्वाना अयजन्तमानुषाः | तवां देवा महयाय्याय वाव्र्धुराज्यमग्नेनिम्र्जन्तो अध्वरे || नि तवा वसिष्ठा अह्वन्त वाजिनं गर्णन्तो अग्ने विदथेषुवेधसः | रायस पोषं यजमानेषु धारय यूयं पातस्वस्तिभिः सदा नः ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 123 अयं वेनश्चोदयत पर्श्निगर्भा जयोतिर्जरायू रजसोविमाने | इममपां संगमे सूर्यस्य शिशुं न विप्रामतिभी रिहन्ति || समुद्रादूर्मिमुदियर्ति वेनो नभोजाः पर्ष्ठंहर्यतस्य दर्शि | रतस्य सानावधि विष्टपि भराट्समानं योनिमभ्यनूषत वराः || समानं पूर्वीरभि वावशानास्तिष्ठन वत्सस्यमातरः सनीळाः | रतस्य सानावधि चक्रमाणारिहन्ति मध्वो अम्र्तस्य वाणीः || जानन्तो रूपमक्र्पन्त विप्रा मर्गस्य घोषं महिषस्य हिग्मन | रतेन यन्तो अधि सिन्धुमस्थुर्विदद गन्धर्वोम्र्तानि नाम || अप्सरा जारमुपसिष्मियाणा योषा बिभर्ति परमे वयोमन | चरत परियस्य योनिषु परियः सन सीदत पक्षे हिरण्ययेस वेनः || नाके सुपर्णमुप यत पतन्तं हर्दा वेनन्तो अभ्यचक्षतत्वा | हिरण्यपक्षं वरुणस्य दूतं यमस्य योनौशकुनं भुरण्युम || ऊर्ध्वो गन्धर्वो अधि नाके अस्थात परत्यं चित्रा बिभ्रदस्यायुधानि | वसानो अत्कं सुरभिं दर्शे कं सवर्णनाम जनत परियाणि || दरप्सः समुद्रमभि यज्जिगाति पश्यन गर्ध्रस्य चक्षसाविधर्मन | भानुः शुक्रेण शोचिषा चकानस्त्र्तीये चक्रेरजसि परियाणि ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 124 इमं नो अग्न उप यज्ञमेहि पञ्चयामं तरिव्र्तंसप्ततन्तुम | असो हव्यवाळ उत नः पुरोगा जयोगेवदीर्घं तम आशयिष्ठाः || अदेवाद देवः परचता गुहा यन परपश्यमानो अम्र्तत्वमेमि | शिवं यत सन्तमशिवो जहामि सवात सख्यादरणींनाभिमेमि || पश्यन्नन्यस्या अतिथिं वयाया रतस्य धाम वि मिमेपुरूणि | शंसामि पित्रे असुराय शेवमयज्ञियाद्यज्ञियं भागमेमि || बह्वीः समा अकरमन्तरस्मिन्निन्द्रं वर्णानः पितरंजहामि | अग्निः सोमो वरुणस्ते चयवन्ते पर्यावर्द्राष्ट्रं तदवाम्यायन || निर्माया उ तये असुरा अभूवन तवं च मा वरुण कामयासे | रतेन राजन्नन्र्तं विविञ्चन मम राष्ट्रस्याधिपत्यमेहि || इदं सवरिदमिदास वाममयं परकाश उर्वन्तरिक्षम | हनाव वर्त्रं निरेहि सोम हविष टवा सन्तं हविषायजाम || कविः कवित्वा दिवि रूपमासजदप्रभूती वरुणो निरपः सर्जत | कषेमं कर्ण्वाना जनयो न सिन्धवश ता अस्यवर्णं शुचयो भरिभ्रति || ता अस्य जयेष्ठमिन्द्रियं सचन्ते ता ईमा कषेतिस्वधया मदन्तीः | ता इं विशो न राजानं वर्णानाबीभत्सुवो अप वर्त्रादतिष्ठन || बीभत्सूनां सयुजं हंसमाहुरपां दिव्यानांसख्ये चरन्तम | अनुष्टुभमनु चर्चूर्यमाणमिन्द्रं निचिक्युः कवयो मनीषा ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 125 अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्चराम्यहमादित्यैरुतविश्वदेवैः | अहं मित्रावरुणोभा बिभर्म्यहमिन्द्राग्नीहमश्विनोभा || अहं सोममाहनसं बिभर्म्यहं तवष्टारमुतपूषणं भगम | अहं दधामि दरविणं हविष्मतेसुप्राव्ये यजमानाय सुन्वते || अहं राष्ट्री संगमनी वसूनां चिकितुषी परथमायज्ञियानाम | तां मा देवा वयदधुः पुरुत्राभूरिस्थात्रां भूर्यावेशयन्तीम || मया सो अन्नमत्ति यो विपश्यति यः पराणिति य ईंश्र्णोत्युक्तम | अमन्तवो मां त उप कषियन्ति शरुधिश्रुत शरद्धिवं ते वदामि || अहमेव सवयमिदं वदामि जुष्टं देवेभिरुतमानुषेभिः | यं कामये तं-तमुग्रं कर्णोमि तम्ब्रह्माणं तं रषिं तं सुमेधाम || अहं रुद्राय धनुरा तनोमि बरह्मद्विषे शरवे हन्तवाु | अहं जनाय समदं कर्णोम्यहं दयावाप्र्थिवी आविवेश || अहं सुवे पितरमस्य मूर्धन मम योनिरप्स्वन्तः समुद्रे | ततो वि तिष्ठे भुवनानु विश्वोतामूं दयांवर्ष्मणोप सप्र्शामि || अहमेव वात इव पर वाम्यारभमाणा भुवनानि विश्वा | परो दिवा पर एना पर्थिव्यैतावती महिना सं बभूव ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 126 न तमंहो न दुरितं देवासो अष्ट मर्त्यम | सजोषसोयमर्यमा मित्रो नयन्ति वरुणो अति दविषः || तद धि वयं वर्णीमहे वरुण मित्रार्यमन | येना निरंहसो यूयं पाथ नेथा च मर्त्यमति दविषः || ते नूनं नो.अयमूतये वरुणो मित्रो अर्यमा | नयिष्था उनो नेषणि पर्षिष्ठा उ नः पर्षण्यति दविषः || यूयं विश्वं परि पाथ वरुणो मित्रो अर्यमा | युष्माकंशर्मणि परिये सयाम सुप्रणीतयो.अति दविषः || आदित्यासो अति सरिधो वरुणो मित्रो अर्यमा | उग्रं मरुद्भीरुद्रं हुवेमेन्द्रमग्निं सवस्तये....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 127 रात्री वयख्यदायती पुरुत्रा देव्यक्षभिः | विश्वाधि शरियो.अधित || ओर्वप्रा अमर्त्या निवतो देव्युद्वतः | जयोतिषा बाधतेतमः || निरु सवसारमस्क्र्तोषसं देव्यायती | अपेदु हासतेतमः || सा नो अद्य यस्या वयं नि ते यामन्न्नविक्ष्महि | वर्क्षेन वसतिं वयः || नि गरामासो अविक्षत नि पद्वन्तो नि पक्षिणः | निश्येनासश्चिदर्थिनः || यावया वर्क्यं वर्कं यवय सतेनमूर्म्ये | अथा नःसुतरा भव || उप मा पेपिशत तमः कर्ष्णं वयक्तमस्थित | उष रणेवयातय || उप ते गा इवाकरं वर्णीष्व दुहितर्दिवः | रात्रि सतोमंन जिग्युषे ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 128 ममाग्ने वर्चो विहवेष्वस्तु वयं तवेन्धानास्तन्वम्पुषेम | मह्यं नमन्तां परदिशश्चतस्रस्त्वयाध्यक्षेणप्र्तना जयेम || मम देवा विहवे सन्तु सर्व इन्द्रवन्तो मरुतो विष्णुरग्निः | ममान्तरिक्षमुरुलोकमस्तु मह्यं वातः पवतांकामे अस्मिन || मयि देवा दरविणमा यजन्तां मय्याशीरस्तु मयिदेवहूतिः | दैव्या होतारो वनुषन्त पूर्वे.अरिष्टाःस्याम तन्वा सुवीराः || मह्यं यजन्तु मम यानि हव्याकूतिः सत्या मनसो मे अस्तु | एनो मा नि गां कतमच्चनाहं विश्वे देवासो अधिवोचता नः || देवीः षळ उर्वीरुरु नः कर्णोत विश्वे देवास इहवीरयध्वम | मा हास्महि परजया मा तनूभिर्मा रधामद्विषते सोम राजन || अग्ने मन्युं परतिनुदन परेषामदब्धो गोपाः परि पाहि नस्त्वम | परत्यञ्चो यन्तु निगुतः पुनस्ते....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 129 नासदासीन नो सदासीत तदानीं नासीद रजो नो वयोमापरो यत | किमावरीवः कुह कस्य शर्मन्नम्भः किमासीद गहनं गभीरम || न मर्त्युरासीदम्र्तं न तर्हि न रात्र्या अह्न आसीत्प्रकेतः | आनीदवातं सवधया तदेकं तस्माद्धान्यन न परः किं चनास || तम आसीत तमसा गूळमग्रे.अप्रकेतं सलिलं सर्वमािदम | तुछ्येनाभ्वपिहितं यदासीत तपसस्तन्महिनाजायतैकम || कामस्तदग्रे समवर्तताधि मनसो रेतः परथमं यदासीत | सतो बन्धुमसति निरविन्दन हर्दि परतीष्याकवयो मनीषा || तिरश्चीनो विततो रश्मिरेषामधः सविदासी....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 130 यो यज्ञो विश्वतस्तन्तुभिस्तत एकशतं देवकर्मेभिरायतः | इमे वयन्ति पितरो य आययुः पर वयाप वयेत्यासते तते || पुमानेनं तनुत उत कर्णत्ति पुमान वि तत्ने अधि नाकेस्मिन | इमे मयूखा उप सेदुरू सदः सामानि चक्रुस्तसराण्योतवे || कासीत परमा परतिमा किं निदानमाज्यं किमासीत्परिधिः क आसीत | छन्दः किमासीत परौगं किमुक्थंयद देवा देवमयजन्त विश्वे || अग्नेर्गायत्र्यभवत सयुग्वोष्णिहया सविता सं बभूव | अनुष्टुभा सोम उक्थैर्महस्वान बर्हस्पतेर्ब्र्हती वाचमावत || विराण मित्रावरुणयोरभिश्रीरिन्द्रस्य तरिष्टुब इहभागो अह्नः | विश्वान देवाञ जगत्या विवेश तेनचाक्ळिप्र रषयो मनुष्याः || चाक्ळिप्रे तेन रषयो मनुष्या यज्ञे जाते पितरो नःपुराणे | पश्यन मन्ये मनसा चक्षसा तान य इमंयज्ञमयजन्त पूर्वे || सहस्तोमाः सहछन्दस आव्र्तः सहप्रमा रषयः सप्तदैव्याः | पूर्वेषां पन्थामनुद्र्श्य धीरा अन्वालेभिरेरथ्यो न रश्मीन ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 131 अप पराच इन्द्र विश्वानमित्रानपापाचो अभिभूते नुदस्व | अपोदीचो अप शूराधराच उरौ यथा तव शर्मन्मदेम || कुविदङग यवमन्तो यवं चिद यथा दान्त्यनुपूर्वंवियूय | इहेहैषां कर्णुहि भोजनानि ये बर्हिषोनमोव्र्क्तिं न जग्मुः || नहि सथूर्य रतुथा यातमस्ति नोत शरवो विविदेसंगमेषु | गव्यन्त इन्द्रं सख्याय विप्रा अश्वायन्तोव्र्षणं वाजयन्तः || युवं सुराममश्विना नमुचावासुरे सचा | विपिपानाशुभस पती इन्द्रं कर्मस्वावतम || पुत्रमिव पितरावश्विनोभेन्द्रावथुः काव्यैर्दंसनाभिः | यत सुरामं वयपिबः शचीभिः सरस्वतीत्वा मघवन्नभिष्णक || इन्द्रः सुत्रामा सववानवोभिः सुम्र्ळीको भवतुविश्ववेदाः | बाधतां दवेषो अभयं कर्णोतु सुवीर्यस्यपतयः सयाम || तस्य वयं सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे सयाम | स सुत्रामा सववानिन्द्रो अस्मे आराच्चिद दवेषः सनुतर्युयोतु ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 132 ईजानमिद दयौर्गूर्तावसुरीजानं भूमिरभिप्रभूषणि | ईजानं देवावश्विनावभि सुम्नैरवर्धताम || ता वां मित्रावरुणा धारयत्क्षिती सुषुम्नेषितत्वतायजामसि | युवोः कराणाय सख्यैरभि षयाम रक्षसः || अधा चिन नु यद दिधिषामहे वामभि परियं रेक्णःपत्यमानाः | दद्वान वा यत पुष्यति रेक्णः सं वारन्नकिरस्य मघानि || असावन्यो असुर सूयत दयौस्त्वं विश्वेषां वरुणासिराजा | मूर्धा रथस्य चाकन नैतावतैनसान्तकध्रुक || अस्मिन सवेतच्छकपूत एनो हिते मित्रे निगतान हन्ति वीरान | अवोर्वा यद धात तनूष्ववः परियासु यज्ञियास्वर्वा || युवोर्हि मातादितिर्विचेतसा दयौर्न भूमिः पयसापुपूतनि | अव परिया दिदिष्टन सूरो निनिक्त रश्मिभिः || युवं हयप्नराजावसीदतं तिष्ठद रथं नधूर्षदं वनर्षदम | ता नः कणूकयन्तीर्न्र्मेधस्तत्रे अंहसः सुमेधस्तत्रे अंहसः ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 133 परो षवस्मै पुरोरथमिन्द्राय शूषमर्चत | अभीके चिदुलोकक्र्त संगे समत्सु वर्त्रहास्माकं बोधि चोदितानभन्तामन्यकेषां जयाका अधि धन्वसु || तवं सिन्धून्रवास्र्जो.अधराचो अहन्नहिम | अशत्रुरिन्द्रजज्ञिषे विश्वं पुष्यसि वार्यं तं तवा परि षवजामहेनभन्तामन्यकेषां जयाका अधि धन्वसु || वि षु विश्वा अरातयो.अर्यो नशन्त नो धियः | अस्तासिशत्रवे वधं यो न इन्द्र जिघांसति या ते रातिर्ददिर्वसु नभन्तामन्यकेषां जयाका अधि धन्वसु || यो न इन्द्राभितो जनो वर्कायुरादिदेशति | अधस्पदं तमीं कर्धि विबाधो असि सासहिर्नभन्तामन्यकेषां जयाकाधि धन्वसु || यो न इन्द्राभिदासति सनाभिर्यश्च निष्ट्यः | अव तस्यबलं तिर महीव दयौरध तमना नभन्तामन्यकेषांज्याका अधि धन्वसु || वयमिन्द्र तवायवः सखित्वमा रभामहे | रतस्य नःपथा नयाति विश्वानि दुरिता नभन्तामन्यकेषांज्याका अधि धन्वसु || अस्मभ्यं सु तवमिन्द्र तां शिक्ष या दोहते परति वरंजरित्रे | अछिद्रोध्नी पीपयद यथा नः सहस्रधारापयसा मही गौः ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 134 उभे यदिन्द्र रोदसी आपप्राथोषा इव | महान्तं तवामहीनां सम्राजं चर्षणीनां देवी जनित्र्यजीजनद्भद्रा जनित्र्यजीजनत || अव सम दुर्हणायतो मर्तस्य तनुहि सथिरम | अधस्पदं तमीं कर्धि यो अस्मानादिदेशति देवी जनित्र्यजीजनद भद्राजनित्र्यजीजनत || अव तया बर्हतीरिषो विश्वश्चन्द्रा अमित्रहन | शचीभिःशक्र धूनुहीन्द्र विश्वाभिरूतिभिर्देवी जनित्र्य … || अव यत तवं शतक्रतविन्द्र विश्वानि धूनुषे | रयिंन सुन्वते सचा सहस्रिणीभिरूतिभिर्देवी जनित्र्य … || अव सवेदा इवाभितो विष्वक पतन्तु दिद्यवः | दूर्वाया इवतन्तवो वयस्मदेतु दुर्मतिर्देवी जनीत्र्य … || दीर्घं हयङकुशं यथा शक्तिं बिभर्षि मन्तुमः | पूर्वेण मघवन पदाजो वयां यथा यमो देवी जनित्र्य… || नकिर्देवा मिनीमसि नकिरा योपयामसि मन्त्रश्रुत्यंचरामसि | पक्षेभिरपिकक्षेभिरत्राभि सं रभामहे ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 135 यस्मिन वर्क्षे सुपलाशे देवैः सम्पिबते यमः | अत्रा नोविश्पतिः पिता पुराणाननु वेनति || पुराणाननुवेनन्तं चरन्तं पापयामुया | असूयन्नभ्यचाक्षं तस्मा अस्प्र्हयं पुनः || यं कुमार नवं रथमचक्रं मनसाक्र्णोः | एकेषंविश्वतः पराञ्चमपश्यन्नधि तिष्ठसि || यं कुमार परावर्तयो रथं विप्रेभ्यस परि | तंसामानु परावर्तत समितो नाव्याहितम || कः कुमारमजनयद रथं को निरवर्तयत | कः सवित तदद्य नो बरूयादनुदेयी यथाभवत || यथाभवदनुदेयी ततो अग्रमजायत | पुरस्ताद बुध्नाततः पश्चान निरयणं कर्तम || इदं यमस्य सादनं देवमानं यदुच्यते | इयमस्यधम्यते नाळीरयं गीर्भिः परिष्क्र्तः ||...