Rigveda Book 10

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 76 आ व रञ्जस ऊर्जां वयुष्टिष्विन्द्रं मरुतो रोदसीनक्तन | उभे यथा नो अहनी सचाभुवा सदः-सदोवरिवस्यात उद्भिदा || तदु शरेष्ठं सवनं सुनोतनातयो न हस्तयतो अद्रिःसोतरि | विदद धयर्यो अभिभूति पौंस्यं महो राये चित्तरुते यदर्वतः || तदिद धयस्य सवनं विवेरपो यथा पुरा मनवेगातुमश्रेत | गोर्णसि तवाष्ट्रे अश्वनिर्णिजि परेमध्वरेष्वध्वरानशिश्रयुः || अप हत रक्षसो भङगुरावत सकभायत निरतिंसेधतामतिम | आ नो रयिं सर्ववीरं सुनोतन देवाव्यम्भरत शलोकमद्रयः || दिवश्चिदा वो.अमवत्तरेभ्यो विभ्वना चिदाश्वपस्तरेभ्यः | वायोश्चिद सोमरभस्तरेभ्यो....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 77 अभ्रप्रुषो न वाचा परुषा वसु हविष्मन्तो न यज्ञाविजानुषः | सुमारुतं न बरह्माणमर्हसे गणमस्तोष्येषां न शोभसे || शरिये मर्यासो अञ्जीन्रक्र्ण्वत सुमरुतं न पूर्विरतिक्षपः | दिवस पुत्रास एता न येतिर आदित्यासस्ते अक्रन वाव्र्धुः || पर ये दिवः पर्थिव्य न बर्हणा तमना रिरिच्रे अभ्रान्न सूर्यः | पाजस्वन्तो न वीराः पनस्यवो रिशादसो नमर्या अभिद्यवः || युष्माकं बुध्ने अपां न यामनि विथुर्यति न महीश्रथर्यति | विश्वप्सुर्यज्ञो अर्वागयं सु वःप्रयस्वन्तो न सत्राच आ गत || यूयं धूर्षु परयुजो न रश्मिभिर्ज्योतिष्मन्तो न भासाव्युष्टिषु | शयेनासो न सवयशसो रिशादसः परवासोन परसितासः परिप्रुषः || पर यद वहध्वे मरुतः पराकाद यूयं महःसंवरणस्य वस्वः | विदानासो वसवो राध्यस्याराच्चिद्द्वेषः सनुतर्युयोत || य उद्र्चि यज्ञे अध्वरेष्ठा मरुद्भ्यो न मानुषो ददाशत | रेवत स वयो दधते सुवीरं स देवानामपि गोपीथेस्तु || ते हि यज्ञेषु यज्ञियास ऊमा आदित्येन नाम्नाशम्भविष्ठाः | ते नो....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 78 विप्रासो न मन्मभिः सवाध्यो देवाव्यो न यज्ञैःस्वप्नसः | राजानो न चित्राः सुसन्द्र्शः कषितीनां नमर्या अरेपसः || अग्निर्न ये भाजसा रुक्मवक्षसो वातासो न सवयुजःसद्यूतयः | परज्ञातारो न जयेष्ठाः सुनीतयःसुशर्माणो न सोमा रतं यते || वातासो न ये धुनयो जिगत्नवो.अग्नीनां न जिह्वाविरोकिणः | वर्मण्वन्तो न योधाः शिमीवन्तः पितॄणांन शंसाः सुरातयः || रथानां न ये.अराः सनाभयो जिगीवांसो न शूराभिद्यवः | वरेयवो न मर्या घर्तप्रुषो.अभिस्वर्तारोर्कं न सुष्टुभः || अश्वासो न ये जयेष्ठास आशवो दिधिषवो न रथ्यःसुदानवः | आपो न निम्नैरुदभिर्जिगत्नवो विश्वरूपाङगिरसो न सामभिः || गरावाणो न सूरयः सिन्धुमातर आदर्दिरासो अद्रयो नविश्वहा | शिशूला न करीळयः सुमातरो महाग्रामो नयामन्नुत तविषा || उषसां न केतवो....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 79 अपश्यमस्य महतो महित्वममर्त्यस्य मर्त्यासु विक्षु | नाना हनू विभ्र्ते सं भरेते असिन्वती बप्सती भूर्यत्तः || गुहा शिरो निहितं रधगक्षी असिन्वन्नत्ति जिह्वयावनानि | अत्राण्यस्मै पड्भिः सं भरन्त्युत्तानहस्तानमसाधि विक्षु || पर मातुः परतरं गुह्यमिछन कुमारो न वीरुधःसर्पदुर्वीः | ससं न पक्वमविदच्छुचन्तंरिरिह्वांसं रिप उपस्थे अन्तः || तद वां रतं रोदसी पर बरवीमि जायमानो मातरा गर्भोत्ति | नाहं देवस्य मर्त्यश्चिकेताग्निरङग विचेताः सप्रचेताः || यो अस्मा अन्नं तर्ष्वादधात्याज्यैर्घ्र्तैर्जुहोतिपुष्यति | तस्मै सहस्रमक्षभिर्वि चक्षे....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 80 अग्निः सप्तिं वाजम्भरं ददात्यग्निर्वीरं शरुत्यंकर्मनिष्ठाम | अग्नी रोदसी वि चरत समञ्जन्नग्निर्नारीं वीरकुक्षिं पुरन्धिम || अग्नेरप्नसः समिदस्तु भद्राग्निर्मही रोदसी आ विवेश | अग्निरेकं चोदयत समत्स्वग्निर्व्र्त्राणि दयते पुरूणि || अग्निर्ह तयं जरतः कर्णमावाग्निरद्भ्यो निरदहज्जरूथम | अग्निरत्रिं घर्म उरुष्यदन्तरग्निर्न्र्मेधम्प्र जयास्र्जत सम || अग्निर्दाद दरविणं वीरपेशा अग्निरषिं यः सहस्रासनोति | अग्निर्दिवि हव्यमा ततानाग्नेर्धामानिविभ्र्ता पुरुत्रा || अग्निमुक्थैरषयो वि हवयन्ते.अग्निं नरो यामनिबाधितासः | अग्निं वयो अन्तरिक्षे पतन्तो.अग्निः सहस्रापरि याति गोनाम || अग्निं विश ईळते मानुषीर्या अग्निं मनुषो नहुषो विजाताः | अग्निर्गान्धर्वीं पथ्यां रतस्याग्नेर्गव्यूतिर्घ्र्त आ निषत्ता || अग्नये बरह्म रभवस्ततक्षुरग्निं महामवोचामा सुव्र्क्तिम | अग्ने पराव जरितारं यविष्ठाग्ने महि दरविणमायजस्व ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 81 य इमा विश्वा भुवनानि जुह्वद रषिर्होता नयसीदत्पिता नः | स आशिषा दरविणमिछमानः परथमछदवराना विवेश || किं सविदासीदधिष्ठनमारम्भणं कतमत सवित्कथासीत | यतो भूमिं जनयन विश्वकर्म वि दयामौर्णोन महिना विश्वचक्षाः || विश्वतश्चक्षुरुत विश्वतोमुखो विश्वतोबाहुरुतविश्वतस्पात | सं बाहुभ्यां धमति सं पतत्रैर्द्यावाभूमी जनयन देव एकः || किं सविद वनं क उ स वर्क्ष आस यतो दयावाप्र्थिवीनिष्टतक्षुः | मनीषिणो मनसा पर्छतेदु तद यदध्यतिष्ठद भुवनानि धारयन || या ते धामानि परमाणि यावमा या मध्यमाविश्वकर्मन्नुतेमा | शिक्षा सखिभ्यो हविषि सवधावःस्वयं यजस्व तन्वं वर्धानः || विश्वकर्मन हविषा वाव्र्धानः सवयं यजस्व पर्थिवीमुत दयाम | मुह्यन्त्वन्ये अभितो जनास इहास्माकं मघवासूरिरस्तु || वाचस पतिं विश्वकर्माणमूतये मनोजुवं वाजे अद्याहुवेम | स नो विश्वानि हवनानि जोषद विश्वशम्भूरवसेसाधुकर्मा ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 82 चक्षुषः पिता मनसा हि धीरो घर्तमेने अजनन्नन्नमाने | यदेदन्ता अदद्र्हन्त पूर्व आदिद्द्यावाप्र्थिवी अप्रथेताम || विश्वकर्मा विमना आद विहाया धाता विधाता परमोतसन्द्र्क | तेषामिष्टानि समिषा मदन्ति यत्रासप्तर्षीन पर एकमाहुः || यो नः पिता जनिता यो विधाता धामानि वेद भुवनानिविश्वा | यो देवानां नामधा एक एव तं सम्प्रश्नम्भुवना यन्त्यन्या || त आयजन्त दरविणं समस्मा रषयः पूर्वे जरितारो नभूना | असूर्ते सूर्ते रजसि निषत्ते ये भूतानिसमक्र्ण्वन्निमानि || परो दिवा पर एना पर्थिव्या परो देवेभिरसुरैर्यदस्ति | कं सविद गर्भं परथमं दध्र आपो यत्र देवाःसमपश्यन्त विश्वे || तमिद गर्भं परथमं दध्र आपो यत्र देवाःसमगछन्त विश्वे | अजस्य नाभावध्येकमर्पितंयस्मिन विश्वानि भुवनानि तस्थुः || न तं विदाथ य इमा जजानायद युष्माकमन्तरम्बभूव | नीहारेण पराव्र्ता जल्प्या चासुत्र्प उक्थशासश्चरन्ति ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 83 यस्ते मन्यो.अविधद वज्र सायक सह ओजः पुष्यति विश्वमानुषक | साह्याम दासमार्यं तवया युजा सहस्क्र्तेनसहसा सहस्वता || मन्युरिन्द्रो मन्युरेवास देवो मन्युर्होता वरुणोजातवेदाः | मन्युं विश ईळते मानुषीर्याः पाहि नोमन्यो तपसा सजोषाः || अभीहि मन्यो तवसस्तवीयान तपसा युजा वि जहि शत्रून | अमित्रहा वर्त्रहा दस्युहा च विश्वा वसून्या भरात्वं नः || तवं हि मन्यो अभिभूत्योजाः सवयम्भूर्भामोभिमातिषाहः | विश्वचर्षणिः सहुरिः सहावानस्मास्वोजः पर्तनासु धेहि || अभागः सन्नप परेतो अस्मि तव करत्वा तविषस्यप्रचेतः | तं तवा मन्यो अक्रतुर्जिहीळाहं सवा तनूर्बलदेयाय मेहि || अयं ते अस्म्युप मेह्यर्वां परतीचीनः सहुरे विश्वधायः | मन्यो वज्रिन्नभि मामा वव्र्त्स्व हनाव दस्यून्रुतबोध्यापेः || अभि परेहि दक्षिणतो भवा मे....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 84 तवया मन्यो सरथमारुजन्तो हर्षमाणासो धर्षितामरुत्वः | तिग्मेषव आयुधा संशिशाना अभि पर यन्तुनरो अग्निरूपाः || अग्निरिव मन्यो तविषितः सहस्व सेनानीर्नः सहुरे हूतेधि | हत्वाय शत्रून वि भजस्व वेद ओजो मिमानो वि मर्धोनुदस्व || सहस्व मन्यो अभिमातिमस्मे रुजन मर्णन परम्र्णन परेहिशत्रून | उग्रं ते पाजो नन्वा रुरुध्रे वशी वशंनयस एकज तवम || एको बहूनामसि मन्यवीळितो विशं-विशं युधये संशिशाधि | अक्र्त्तरुक तवया युजा वयं दयुमन्तं घोषंविजयाय कर्ण्महे || विजेषक्र्दिन्द्र इवानवब्रवो....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 85 सत्येनोत्तभिता भूमिः सूर्येणोत्तभिता दयौः | रतेनादित्यास्तिष्ठन्ति दिवि सोमो अधि शरितः || सोमेनादित्या बलिनः सोमेन पर्थिवी मही | अथोनक्षत्राणामेषामुपस्थे सोम आहितः || सोमं मन्यते पपिवन यत सम्पिंषन्त्योषधिम | सोमं यम्ब्रह्माणो विदुर्न तस्याश्नाति कश्चन || आछद्विधानैर्गुपितो बार्हतैः सोम रक्षितः | गरव्णामिच्छ्र्ण्वन तिष्ठसि न ते अश्नाति पार्थिवः || यत तवा देव परपिबन्ति तत आ पयायसे पुनः | वायुःसोमस्य रक्षिता समानां मास आक्र्तिः || रैभ्यासीदनुदेयी नाराशंसि नयोचनी | सूर्यायाभद्रमिद वासो गाथयैति परिष्क्र्तम || चित्तिरा उपबर्हणं चक्षुरा अभ्यञ्जनम | दयौर्भूमिःकोश आसीद यदयात सूर्या पतिम || सतोमा आसन परतिधयः कुरिरं छन्द ओपशः | सूर्यायाश्विना वराग्निरासीत पुरोगवः || सोमो वधूयुरभवदश्विनास्तामुभा वरा | सूर्यांयत पत्ये शंसन्तीं मनसा सविताददात || मनो अस्या अन आसीद दयौरासीदुत छदिः | शुक्रावनड्वाहवास्तां यदयात सूर्या बर्हम || रक्सामाभ्यामभिहितौ गावौ ते सामनावितः | शरोत्रं तेचक्रे आस्तां दिवि पन्थाश्चराचारः || शुची ते चक्रे यात्या वयानो अक्ष आहतः | अनोमनस्मयं सूर्यारोहत परयति पतिम || सूर्याया वहतुः परागात सविता यमवास्र्जत | अघासुहन्यन्ते गावो....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 86 वि हि सोतोरस्र्क्षत नेन्द्रं देवममंसत | यत्रामदद्व्र्षाकपिरर्यः पुष्टेषु मत्सखा विश्वस्मादिन्द्रौत्तरः || परा हीन्द्र धावसि वर्षाकपेरति वयथिः | नो अह परविन्दस्यन्यत्र सोमपीतये विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः || किमयं तवां वर्षाकपिश्चकार हरितो मर्गः | यस्मािरस्यसीदु नवर्यो वा पुष्टिमद वसु विश्वस्मादिन्द्रौत्तरः || यमिमं तवं वर्षाकपिं परियमिन्द्राभिरक्षसि | शवा नवस्य जम्भिसअदपि कर्णे वरहयुर्विश्वस्मदिन्द्र उत्तरः || परिया तष्टानि मे कपिर्व्यक्ता वयदूदुषत | शिरो नवस्य राविषं न सुगं दुष्क्र्ते भुवं विश्वस्मादिन्द्रौत्तरः || न मत सत्री सुभसत्तरा न सुयाशुतरा भुवत | न मत्प्रतिच्यवीयसी न सक्थ्युद्यमीयसी विश्वस्मादिन्द्रौत्तरः || उवे अम्ब सुलाभिके यथेवाङग भविष्यति | भसन मे अम्बसक्थि मे शिरो मे वीव हर्ष्यति विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः || किं सुबाहो सवङगुरे पर्थुष्टो पर्थुजाघने | किं शूरपत्निनस्त्वमभ्यमीषि वर्षाकपिं विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः || अवीरामिव मामयं शरारुरभि मन्यते | उताहमस्मिवीरिणीन्द्रपत्नी मरुत्सखा विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः || संहोत्रं सम पुरा नारी समनं वाव गछति | वेधार्तस्य वीरिणीन्द्रपत्नी महीयते विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः || इन्द्राणीमासु नारिषु सुभगामहमश्रवम | नह्यस्यापरं चन जरसा मरते पतिर्विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः || नाहमिन्द्राणि रारण सख्युर्व्र्षाकपेरते | यस्येदमप्यं हविः परियं देवेषु गछति विश्वस्मादिन्द्रौत्तरः || वर्षाकपायि रेवति सूपुत्र आदु सुस्नुषे | घसत त इन्द्रौक्षणः परियं काचित्करं हविर्विश्वस्मादिन्द्रौत्तरः || उक्ष्णो हि मे पञ्चदश साकं पचन्ति विंशतिम | उताहमद्मि पीव इदुभा कुक्षी पर्णन्ति मे विश्वस्मादिन्द्रौत्तरः || वर्षभो न तिग्मश्र्ङगो....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 87 रक्षोहणं वाजिनमा जिघर्मि मित्रं परथिष्ठमुपयामि शर्म | शिशानो अग्निः करतुभिः समिद्धः स नोदिवा स रिषः पातु नक्तम || अयोदंष्ट्रो अर्चिषा यातुधानानुप सप्र्श जातवेदःसमिद्धः | आ जिह्वया मुरदेवान रभस्व करव्यादो वर्क्त्व्यपि धत्स्वासन || उभोभयाविन्नुप धेहि दंष्ट्रा हिंस्रः शिशानो.अवरम्परं च | उतान्तरिक्षे परि याहि राजञ जम्भैः सन्धेह्यभि यातुधानान || यज्ञैरिषूः संनममानो अग्ने वाचा शल्यानशनिभिर्दिहानः | ताभिर्विध्य हर्दये यातुधानान परतीचो बाहून्प्रति भंध्येषाम || अग्ने तवचं यातुधानस्य भिन्धि हिंस्राशनिर्हरसाहन्त्वेनम | पर पर्वाणि जातवेदः शर्णीहि करव्यात्क्रविष्णुर्वि चिनोतु वर्क्णम || यत्रेदानीं पश्यसि जातवेदस्तिष्ठन्तमग्न उत वाचरन्तम | यद वान्तरिक्षे पथिभिः पतन्तं तमस्ताविध्य शर्वा शिशानः || उतालब्धं सप्र्णुहि जातवेद आलेभानाद रष्टिभिर्यातुधानात | अग्ने पूर्वो नि जहि शोशुचान आमादःक्ष्विङकास्तमदन्त्वेनीः || इह पर बरूहि यतमः सो अग्ने यो यातुधानो य इदंक्र्णोति | तमा रभस्व समिधा यविष्ठ नर्चक्षसश्चक्षुषे रन्धयैनम || तीक्ष्णेनाग्ने चक्षुषा रक्ष यज्ञं पराञ्चं वसुभ्यःप्र णय परचेतः | हिंस्रं रक्षांस्यभि शोशुचानम्मा तवा दभन यातुधाना नर्चक्षः || नर्चक्षा रक्षः परि पश्य विक्षु तस्य तरीणि परतिश्र्णीह्यग्रा | तस्याग्ने पर्ष्टीर्हरसा शर्णीहि तरेधामूलं यातुधानस्य वर्श्च || तरिर्यातुधानः परसितिं त एत्व रतं यो अग्ने अन्र्तेन हन्ति | तमर्चिषा सफूर्जयञ जातवेदः समक्षमेनं गर्णतेनि वरंधि || तदग्ने चक्षुः परति धेहि रेभे शफारुजं येनपश्यसि यातुधानम | अथर्ववज्ज्योतिषा दैव्येन सत्यन्धूर्वन्तमचितं नयोष || यदग्ने अद्य मिथुना शपातो यद वाचस्त्र्ष्टं जनयन्तरेभाः | मन्योर्मनसः शरव्या जायते या तया विध्यह्र्दये यातुधानान || परा शर्णीहि तपसा यातुधानान पराग्ने रक्षो हरसाश्र्णीहि | परार्चिषा मूरदेवाञ्छ्र्णीहि परासुत्र्पो अभिशोशुचानः || पराद्य देवा वर्जिनं शर्णन्तु परत्यगेनं शपथा यन्तुत्र्ष्टाः | वाचास्तेनं शरव रछन्तु मर्मन विश्वस्यैतुप्रसितिं यातुधानः || यः पौरुषेयेण करविषा समङकते यो अश्वेयेन पशुनायातुधानः | यो अघ्न्याया भरति कषीरमग्ने तेषांशीर्षाणि हरसापि वर्श्च || संवत्सरीणं पय उस्रियायास्तस्य माशीद यातुधानोन्र्चक्षः | पीयूषमग्ने यतमस्तित्र्प्सात तं परत्यञ्चमर्चिषा विध्य मर्मन || विषं गवां यातुधानाः पिबन्त्वा वर्श्च्यन्तामदितयेदुरेवाः | परैनान देवः सविता ददातु परा भागमोषधीनां जयन्ताम || सनादग्ने मर्णसि यातुधानान न तवा रक्षांसि पर्तनासुजिग्युः | अनु दह सहमूरान करव्यादो मा ते हेत्या मुक्षतदैव्यायाः || तवं नो अग्ने अधरादुदक्तात तवं पश्चादुत रक्षापुरस्तात | परति ते ते अजरासस्तपिष्ठा अघशंसंशोशुचतो दहन्तु || पश्चात पुरस्तादधरादुदक्तात कविः काव्येन परि पाहिराजन | सखे सखायमजरो जरिम्णे....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 88 हविष पान्तमजरं सवर्विदि दिविस्प्र्श्याहुतं जुष्टमग्नौ | तस्य भर्मणे भुवनाय देवा धर्मणे कंस्वधया पप्रथन्त || गीर्णं भुवनं तमसपगूळमाविः सवरभवज्जातेग्नौ | तस्य देवाः पर्थिवि दयौरुतापो.अरणयन्नोषधीः सख्ये अस्य || देवेभिर्न्विषितो यज्ञियेभिरग्निं सतोषाण्यजरम्ब्र्हन्तम | यो भानुना पर्थिविं दयामुतेमामाततानरोदसी अन्तरिक्षम || यो होतासीत परथमो देवजुष्टो यं समञ्जन्नाज्येनाव्र्णानः | स पतत्रीत्वरं सथ जगद यच्छ्वात्रमग्निरक्र्नोज्जातवेदः || यज्जतवेदो भुवनस्य मूर्धन्नतिष्ठो अग्ने सह रोचनेन | तं तवहेम मतिभिर्गीर्भिरुक्थैः स यज्ञियो अभवोरोदसिप्राः || मूर्धा भुवो भवति नक्तमग्निस्ततः सुर्यो जायतेप्रातरुद्यन | मयामु तु यज्ञियानामेतमपो यत्तूर्णिश्चरति परजानन || दर्शेन्यो यो महिना समिद्धो....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 89 इन्द्रं सतवा नर्तमं यस्य मह्ना विबबाधे रोचना वि जमोन्तान | आ यः पप्रौ चर्षणीध्र्द वरोभिः परसिन्धुभ्यो रिरिचानो महित्वा || स सूर्यः पर्युरू वरांस्येन्द्रो वव्र्त्याद रथ्येवचक्रा | अतिष्ठन्तमपस्यं न सर्गं कर्ष्णा तमांसित्विष्या जघान || समानमस्मा अनपाव्र्दर्च कष्मया दिवो असमं बरह्मनव्यम | वि यः पर्ष्ठेव जनिमान्यर्य इन्द्रश्चिकाय नसखायमीषे || इन्द्राय गिरो अनिशितसर्गा अपः परेरयं सगरस्य बुध्नात | यो अक्षेणेव चक्रिया शचीभिर्विष्वक तस्तम्भप्र्थिवीमुत दयाम || आपान्तमन्युस्त्र्पलप्रभर्मा धुनिः शिमीवाञ्छरुमान्र्जीषी | सोमो विश्वान्यतसा वनानि नार्वागिन्द्रम्प्रतिमानानि देभुः || न यस्य दयावाप्र्थिवी न धन्व नान्तरिक्षं नाद्रयःसोमो अक्षाः | यदस्य मन्युरधिनीयमानः सर्णाति वीळुरुजति सथिराणि || जघान वर्त्रं सवधितिर्वनेव रुरोज पुरो अरदन नसिन्धून | बिभेद गिरिं नवमिन न कुम्भमा गा इन्द्रोक्र्णुत सवयुग्भिः || तवं ह तयद रणया इन्द्र धीरो....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 90 सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात | सभूमिं विश्वतो वर्त्वात्यतिष्ठद दशाङगुलम || पुरुष एवेदं सर्वं यद भूतं यच्च भव्यम | उताम्र्तत्वस्येशानो यदन्नेनातिरोहति || एतावानस्य महिमातो जयायांश्च पूरुषः | पादो.अस्यविश्वा भूतानि तरिपादस्याम्र्तं दिवि || तरिपादूर्ध्व उदैत पुरुषः पादो.अस्येहाभवत पुनः | ततो विष्वं वयक्रामत साशनानशने अभि || तस्माद विराळ अजायत विराजो अधि पूरुषः | स जातोत्यरिच्यत पश्चाद भूमिमथो पुरः || यत पुरुषेण हविषा देवा यज्ञमतन्वत | वसन्तोस्यासीदाज्यं गरीष्म इध्मः शरद धविः || तं यज्ञं बर्हिषि परौक्षन पुरुषं जातमग्रतः | तेन देवा अयजन्त साध्या रषयश्च ये || तस्माद यज्ञात सर्वहुतः सम्भ्र्तं पर्षदाज्यम | पशून्तांश्चक्रे वायव्यानारण्यान गराम्याश्च ये || तस्माद यज्ञात सर्वहुत रचः सामानि जज्ञिरे | छन्दांसिजज्ञिरे तस्माद यजुस्तस्मादजायत || तस्मादश्वा अजायन्त ये के चोभयादतः | गावो हजज्ञिरे तस्मात तस्माज्जाता अजावयः || यत पुरुषं वयदधुः कतिधा वयकल्पयन | मुखं किमस्य कौ बाहू का ऊरू पादा उच्येते || बराह्मणो....