Rigveda Book 10

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 46 पर होता जातो महान नभोविन नर्षद्वा सीददपामुपस्थे | दधिर्यो धायि स ते वयांसि यन्ता वसूनि विधतेतनूपाः || इमं विधन्तो अपां सधस्थे पशुं न नष्टं पदैरनु गमन | गुहा चतन्तमुशिजो नमोभिरिछन्तो धीराभ्र्गवो.अविन्दन || इमं तरितो भूर्यविन्ददिछन वैभूवसो मूर्धन्यघ्न्यायाः | स शेव्र्धो जात आ हर्म्येषु नाभिर्युवाभवति रोचनस्य || मन्द्रं होतारमुशिजो नमोभिः पराञ्चं यज्ञं नेतारमध्वराणाम | विशामक्र्ण्वन्नरतिं पावकं हव्यवाहन्दधतो मानुषेषु || पर भूर्जयन्तं महां विपोधां मूरा अमूरं पुरान्दर्माणम | नयन्तो गर्भं वनां धियं धुर्हिरिश्मश्रुं नार्वाणं धनर्चम || नि पस्त्यासु तरित सतभूयन परिवीतो योनौ सीददन्तः | अतः संग्र्भ्या विशां दमूना विधर्मणायन्त्रैरीयतेनॄन || अस्याजरासो दमामरित्रा अर्चद्धूमासो अग्नयः पावकाः | शवितीचयः शवात्रासो भुरण्यवो वनर्षदो वायवो नसोमाः || पर जिह्वया भरते वेपो अग्निः पर वयुनानि चेतसाप्र्थिव्याः | तमायवः शुचयन्तं पावकं मन्द्रंहोतारं दधिरे यजिष्ठम || दयावा यमग्निं पर्थिवी जनिष्टामापस्त्वष्टा भर्गवोयं सहोभिः | ईळेन्यं परथमं मातरिश्वा देवास्ततक्षुर्मनवे यजत्रम || यं तवा देवा दधिरे हव्यवाहं पुरुस्प्र्हो मानुषासोयजत्रम | स यामन्नग्ने सतुवते वयो धाः पर देवयन्यशसः सं हि पूर्वीः ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 47 जग्र्भ्मा ते दक्षिणमिन्द्र हस्तं वसूयवो वसुपतेवसूनाम | विद्मा हि तवा गोपतिं शूर गोनामस्मभ्यंचित्रं वर्षणं रयिं दाः || सवायुधं सववसं सुनीथं चतुःसमुद्रं धरुनंरयीणाम | चर्क्र्त्यं शंस्यं भूरिवारमस्मभ्यंचित्रं वर्षणं रयिं दाः || सुब्रह्माणं देववन्तं बर्हन्तमुरुं गभीरं पर्थुबुध्नमिन्द्र | शरुतर्षिमुग्रमभिमातिषाहमस्मभ्यं चित्रंव्र्षणं रयिं दाः || सनद्वाजं विप्रवीरं तरुत्रं धनस्प्र्तं शूशुवांसंसुदक्षम | दस्युहनं पूर्भिदमिन्द्र सत्यमस्मभ्यंचित्रं वर्षणं रयिं दाः || अश्वावन्तं रथिनं वीरवन्तं सहस्रिणं शतिनंवाजमिन्द्र | भद्रव्रातं विप्रवीरं सवर्षामस्मभ्यंचित्रं वर्षणं रयिं दाः || पर सप्तगुं रतधीतिं सुमेधां बर्हस्पतिं मतिरछाजिगाति | य आङगिरसो नमसोपसद्यो....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 48 अहं भुवं वसुनः पूर्व्यस पतिरहं धनानि संजयामि शश्वतः | मां हवन्ते पितरं न जन्तवो.अहन्दाशुषे वि भजामि भोजनम || अहमिन्द्रो रोधो वक्षो अथर्वणस्त्रिताय गा अजनयमहेरधि | अहं दस्युभ्यः परि नर्म्णमा ददे गोत्रा शिक्षन्दधीचे मातरिश्वने || मह्यं तवष्टा वज्रमतक्षदायसं मयि देवासो.अव्र्जन्नपि करतुम | ममानीकं सूर्यस्येव दुष्टरं मामार्यन्तिक्र्तेन कर्त्वेन च || अहमेतं गव्ययमश्व्यं पशुं पुरीषिणं सायकेनाहिरण्ययम | पुरू सहस्रा नि शिशामि दाशुषे यन मासोमास उक्थिनो अमन्दिषुः || अहमिन्द्रो न परा जिग्य इद धनं न मर्त्यवे....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 49 अहं दां गर्णते पूर्व्यं वस्वहं बरह्म कर्णवं मह्यंवर्धनम | अहं भुवं यजमानस्य चोदितायज्वनः साक्षिविश्वस्मिन भरे || मां धुरिन्द्रं नाम देवता दिवश्च गमश्चापां चजन्तवः | अहं हरी वर्षणा विव्रता रघू अहंवज्रं शवसे धर्ष्ण्वा ददे || अहमत्कं कवये शिश्नथं हथैरहं कुत्समावमाभिरूतिभिः | अहं शुष्णस्य शनथिता वधर्यमंन यो रर आर्यं नाम दस्यवे || अहं पितेव वेतसून्रभिष्टये तुग्रं कुत्साय समदिभंच रन्धयम | अहं भुवं यजमानस्य राजनि पर यद भरेतुजये न परियाध्र्षे || अहं रन्धयं मर्गयं शरुतर्वणे यन माजिहीत वयुनाचनानुषक | अहं वेशं नम्रमायवे....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 50 पर वो महे मन्दमानायान्धसो.अर्चा विश्वानरायविश्वाभुवे | इन्द्रस्य यस्य सुमखं सहो महि शरवोन्र्म्णं च रोदसी सपर्यतः || सो चिन नु सख्या नर्य इन सतुतश्चर्क्र्त्य इन्द्रो मावतेनरे | विश्वासु धूर्षु वाजक्र्त्येषु सत्पते वर्त्रे वाप्स्वभि शूर मन्दसे || के ते नर इन्द्र ये त इषे ये ते सुम्नं सधन्यमियक्षान | के ते वाजायासुर्याय हिन्विरे के अप्सु सवासूर्वरासुपौंस्ये || भुवस्त्वमिन्द्र बरह्मणा महान भुवो विश्वेषु सवनेषुयज्ञियः | भुवो नॄंश्च्यौत्नो विश्वस्मिन भरेज्येष्ठश्च मन्त्रो विश्वचर्षणे || अवा नु कं जयायान यज्ञवनसो महीं त ओमात्रांक्र्ष्टयो विदुः | असो नु कमजरो वर्धाश्च विश्वेदेतासवना तूतुमा कर्षे || एता विश्वा सवना तूतुमाक्र्षे सवयं सूनो सहसो यानिदधिषे | वराय ते पात्रं धर्मणे तना यज्ञो मन्त्रोब्रह्मोद्यतं वचः || ये ते विप्र बरह्मक्र्तः सुते सचा वसूनां च वसुनश्चदावने | पर ते सुम्नस्य मनसा पथा भुवन मदे सुतस्यसोम्यस्यान्धसः ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 51 महत तदुल्बं सथविरं तदासीद येनाविष्टितःप्रविवेशिथापः | विश्वा अपश्यद बहुधा ते अग्ने जातवेदस्तन्वो देव एकः || को मा ददर्श कतमः स देवो यो मे तन्वो बहुधापर्यपश्यत | कवाह मित्रावरुणा कषियन्त्यग्नेर्विस्वाःसमिधो देवयानीः || ऐछाम तवा बहुधा जातवेदः परविष्टमग्ने अप्स्वोषधीषु | तं तवा यमो अचिकेच्चित्रभानो दशान्तरुष्यादतिरोचमानम || होत्रादहं वरुण बिभ्यदायं नेदेव मा युनजन्नत्रदेवाः | तस्य मे तन्वो बहुधा निविष्टा एतमर्थं नचिकेताहमग्निः || एहि मनुर्देवयुर्यज्ञकामो.अरंक्र्त्या तमसि कषेष्यग्ने | सुगान पथः कर्णुहि देवयानान वह हव्यानिसुमनस्यमानः || अग्नेः पूर्वे भरातरो अर्थमेतं रथीवाध्वानमन्वावरीवुः | तस्माद भिया वरुण दूरमायं गौरो नक्षेप्नोरविजे जयायाः || कुर्मस्त आयुरजरं यदग्ने यथा युक्तो जातवेदो नरिष्याः | अथा वहासि सुमनस्यमानो भागं देवेभ्योहविषः सुजात || परयाजान मे अनुयाजांश्च केवलानूर्जस्वन्तं हविषोदत्त भागम | घर्तं चापां पुरुषं चौषधीनामग्नेश्च दीर्घमायुरस्तु देवाः || तव परयाजा अनुयाजाश्च केवल ऊर्जस्वन्तो हविषः सन्तुभागाः | तवाग्ने यज्ञो....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 52 विश्वे देवाः शास्तन मा यथेह होता वर्तो मनवै यन्निषद्य | पर मे बरूत भागधेयं यथा वो येन पथाहव्यमा वो वहानि || अहं होता नयसीदं यजीयान विश्वे देवा मरुतो माजुनन्ति | अहर-अहरश्विनाध्वर्यवं वां बरह्मा समिद भवतिसाहुतिर्वाम || अयं यो होता किरु स यमस्य कमप्यूहे यत समञ्जन्तिदेवाः | अहर-अहर्जायते मासि-मास्यथा देवा दधिरेहव्यवाहम || मां देवा दधिरे हव्यवाहमपम्लुक्तं बहु कर्छ्राचरन्तम | अग्निर्विद्वान यज्ञं नः कल्पयाति पञ्चयामन्त्रिव्र्तं सप्ततन्तुम || आ वो यक्ष्यम्र्तत्वं सुवीरं यथा वो देवा वरिवःकराणि | आ बाह्वोर्वज्रमिन्द्रस्य धेयामथेमाविश्वाः पर्तना जयाति || तरीणि शता तरी सहस्राण्यग्निं तरिंशच्च देवा नवचासपर्यन | औक्षन घर्तैरस्त्र्णन बर्हिरस्मा आदिद्धोतारं नयसादयन्त ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 53 यमैछाम मनसा सो.अयमागाद यज्ञस्य विद्वान्परुषश्चिकित्वान | स नो यक्षद देवताता यजीयान नि हिषत्सदन्तरः पूर्वो अस्मत || अराधि होता निषदा यजीयनभि परयांसि सुधितानि हिख्यत | यजामहै यज्ञियान हन्त देवानीळामहाीड्यानाज्येन || साध्वीमकर्देववीतिं नो अद्य यज्ञस्य जिह्वामविदामगुह्याम | स आयुरागात सुरभिर्वसानो भद्रामकर्देवहूतिं नो अद्य || तदद्य वाचः परथमं मसीय येनासुरानभि देवासाम | ऊर्जाद उत यज्ञियसः पञ्च जना मम होत्रंजुषध्वम || पञ्च जना मम होत्रं जुषन्तां गोजाता उत येयज्ञियासः | पर्थिवी नः पार्थिवात पात्वंअसोऽनतरिक्षं दिव्यात पात्वस्मान || तन्तुं तन्वन रजसो भानुमन्विहि जयोतिष्मतः पथोरक्ष धिया कर्तान | अनुल्बणं वयत जोगुवामपो मनुर्भव जनया दैव्यं जनम || अक्षानहो नह्यतनोत सोम्या इष्क्र्णुध्वं रशना ओतपिंशत | अष्टावन्धुरं वहताभितो रथं येन देवासोनयन्नभि परियम || अश्मन्वती रीयते सं रभध्वमुत तिष्ठत पर तरतासखायः | अत्रा जहाम ये असन्नशेवाः शिवान वयमुत्तरेमाभि वाजान || तवष्टा माया वेदपसामपस्तमो बिभ्रत पात्रादेवपानानि शन्तमा | शिशीते नूनं परशुं सवायसंयेन वर्श्चादेतशो बरह्मणस पतिः || सतो नूनं कवयः सं शिशीत वाशीभिर्याभिरम्र्ताय तक्षथ | विद्वांसः पदा गुह्यानि कर्तन येनदेवासो अम्र्तत्वमानशुः || गर्भे योषामदधुर्वत्समासन्यपीच्येन मनसोतजिह्वया | स विश्वाहा सुमना योग्या अभि सिषासनिर्वनतेकार इज्जितिम ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 54 तां सु ते कीर्तिं मघवन महित्वा यत तवा भीते रोदसीह्वयेताम | परावो देवानातिरो दासमोजः परजायैत्वस्यै यदशिक्ष इन्द्र || यदचरस्तन्वा वाव्र्धानो बलानीन्द्र परब्रुवाणो जनेषु | मायेत सा ते यानि युद्धान्याहुर्नाद्य शत्रुं ननुपुरा विवित्से || क उ नु ते महिमनः समस्यास्मत पूर्व रषयो.अन्तमापुः | यन मातरं च पितरं च साकमजनयथास्तन्वःस्वायाः || चत्वारि ते असुर्याणि नामादाभ्यानि महिषस्य सन्ति | तवमङग तानि विश्वानि वित्से येभिः कर्माणि मघवञ्चकर्थ || तवं विश्वा दधिषे केवलानि यान्याविर्या च गुहावसूनि | काममिन मे मघवन मा वि तारीस्त्वमाज्ञातात्वमिन्द्रासि दाता || यो अदधाज्ज्योतिषि जयोतिरन्तर्यो अस्र्जन मधुना सम्मधूनि | अध परियं शूषमिन्द्राय मन्म बरह्मक्र्तोब्र्हदुक्थादवाचि ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 55 दूरे तन नाम गुह्यं पराचैर्यत तवा भीते अह्वयेतांवयोधै | उदस्तभ्नाः पर्थिवीं दयामभीके भरातुःपुत्रान मघवन तित्विषाणः || महत तन नाम गुह्यं पुरुस्प्र्ग येन भूतं जनयो येनभव्यम | परत्नं जातं जयोतिर्यदस्य परियं परियाः समविशन्त पञ्च || आ रोदसी अप्र्णादोत मध्यं पञ्च देवान रतुशः सप्त सप्त | चतुस्त्रिंशता पुरुधा वि चष्टे सरूपेण जयोतिषाविव्रतेन || यदुष औछः परथमा विभानामजनयो येन पुष्टस्यपुष्टम | यत ते जामित्वमवरं परस्या महन महत्यासुरत्वमेकम || विधुं दद्राणं समने बहूनां युवानं सन्तं पलितोजगार | देवस्य पश्य काव्यं महित्वाद्या ममार स हयःसमान || शाक्मना शाको अरुणः सुपर्ण आ यो महः शूरःसनादनीळः | यच्चिकेत सत्यमित तन न मोघं वसुस्पार्हमुत जेतोत दाता || ऐभिर्ददे वर्ष्ण्या पौंस्यानि येभिरौक्षद वर्त्रहत्यायवज्री | ये कर्मणः करियमाणस्य मह्न रतेकर्ममुदजायन्त देवाः || युजा कर्माणि जनयन विश्वौजा अशस्तिथा विश्वमनास्तुराषाट | पीत्वी सोमस्य दिव आ वर्धानः शूरो निर्युधाधमद दस्यून ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 56 इदं त एकं पर ऊ त एकं तर्तीयेन जयोतिषा संविशस्व | संवेशने तन्वश्चारुरेधि परियो देवानाम्परमे जनित्रे || तनूष टे वाजिन तन्वं नयन्ती वाममस्मभ्यं धातुशर्म तुभ्यम | अह्रुतो महो धरुणाय देवान दिवीवज्योतिः सवमा मिमीयाः || वाज्यसि वाजिनेना सुवेनीः सुवित सतोमं सुवितो दिवंगाः | सुवितो धर्म परथमानु सत्या सुवितो देवान सुवितोऽनु पत्म || महिम्न एषां पितरश्चनेशिरे देवा देवेष्वदधुरपिक्रतुम | समविव्यचुरुत यान्यत्विषुरैषां तनूषु निविविशुः पुनः || सहोभिर्विश्वं परि चक्रमू रजः पूर्वा धामान्यमितामिमानाः | तनूषु विश्वा भुवना नि येमिरे परासारयन्तपुरुध परजा अनु || दविधा सूनवो....

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 57 मा पर गाम पथो वयं मा यज्ञादिन्द्र सोमिनः | मान्त सथुर्नो अरातयः || यो यज्ञस्य परसाधनस्तन्तुर्देवेष्वाततः | तमाहुतं नशीमहि || मनो नवा हुवामहे नाराशंसेन सोमेन | पितॄणां चमन्मभिः || आ त एतु मनः पुनः करत्वे दक्षाय जीवसे | जयोक चसूर्यं दर्शे || पुनर्नः पितरो मनो ददातु दैव्यो जनः | जीवं वरातंसचेमहि || वयं सोम वरते तव मनस्तनूषु बिभ्रतः | परजावन्तः सचेमहि || mā pra ghāma patho vayaṃ mā yajñādindra sominaḥ | mānta sthurno arātayaḥ || yo yajñasya prasādhanastanturdeveṣvātataḥ | tamāhutaṃ naśīmahi || mano nvā huvāmahe nārāśaṃsena somena | pitṝṇāṃ camanmabhiḥ || ā ta etu manaḥ punaḥ kratve dakṣāya jīvase | jyok casūryaṃ dṛśe || punarnaḥ pitaro mano dadātu daivyo janaḥ | jīvaṃ vrātaṃsacemahi || vayaṃ soma vrate tava manastanūṣu bibhrataḥ | prajāvantaḥ sacemahi ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 58 यत ते यमं वैवस्वतं मनो जगाम दूरकम | तत त आवर्तयामसीह कषयाय जीवसे || यत ते दिवं यत पर्थिवीं मनो जगाम दूरकम | तत त … || यत ते भूमिं चतुर्भ्र्ष्टिं मनो जगाम दूरकम | तत त… || यत ते चतस्रः परदिशो मनो जगाम दूरकम | तत त … || यत ते समुद्रमर्णवं मनो जगाम दूरकम | तत त … || यत ते मरीचीः परवतो मनो जगाम दूरकम | तत त … || यत ते अपो यदोषधीर्मनो जगाम दूरकम | तत त … || यत ते सूर्यं यदुषसं मनो जगाम दूरकम | तत त … || यत ते पर्वतान बर्हतो मनो जगाम दूरकम | तत त … || यत ते विश्वमिदं जगन मनो जगाम दूरकम | तत त … || यत ते पराः परावतो मनो जगाम दूरकम | तत त … || यत ते भूतं च भव्यं च मनो जगाम दूरकम | तत त… ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 59 पर तार्यायुः परतरं नवीय सथातारेव करतुमतारथस्य | अध चयवान उत तवीत्यर्थं परातरं सग़्म || सामन नु राये निधिमन नवन्नं करामहे सु पुरुधश्रवांसि | ता नो विश्वानि जरिता ममत्तु परातरं सुनिरतिर्जिहीताम || अभी षवर्यः पौंस्यैर्भवेम दयौर्न भूमिं गिरयोनाज्रन | ता नो विश्वानि जरिता चिकेत परातरं सुनिरतिर्जिहीताम || मो षु णः सोम मर्त्यवे परा दाः पश्येम नु सूर्यमुच्चरन्तम | दयुभिर्हितो जरिमा सू नो अस्तु परातरं सुनिरतिर्जिहीताम || असुनीते मनो अस्मासु धारय जीवातवे सु पर तिरा नायुः | रारन्धि नः सूर्यस्य सन्द्र्शि घर्तेन तवन्तन्वं वर्धयस्व || असुनीते पुनरस्मासु चक्षुः पुनः पराणमिह नो धेहिभोगम | जयोक पश्येम सूर्यमुच्चरन्तमनुमते मर्ळया नह्स्वस्ति || पुनर्नो असुं पर्थिवी ददातु पुनर्द्यौर्देवी पुनरन्तरिक्षम | पुनर्नः सोमस्तन्वं ददातु पुनः पूषापथ्यां या सवस्तिः || शं रोदसी सुबन्धवे यह्वी रतस्य मातरा | भरतामप यद रपो दयौः पर्थिवि कषमा रपो मो षु ते किंचनाममत || अव दवके अव तरिका दिवश्चरन्ति भेषजा | कषमाचरिष्ण्वेककं भरतामप यद रपो दयौः पर्थिवि कषमारपो मो षु ते किं चनाममत || समिन्द्रेरय गामनड्वाहं य आवहदुशीनराण्यानः | भरतामप यद रपो दयौः पर्थिवि कषमा रपो मोषु ते किं चनाममत ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 60 आ जनं तवेषसन्द्र्शं माहीनानामुपस्तुतम | अगन्मबिभ्रतो नमः || असमातिं नितोशनं तवेषं निययिनं रथम | भजेरथस्य सत्पतिम || यो जनान महिषानिवातितस्थौ पवीरवान | उतापवीरवान्युधा || यस्येक्ष्वाकुरुप वरते रेवान मराय्येधते | दिवीवपञ्च कर्ष्टयः || इन्द्र कषत्रासमातिषु रथप्रोष्ठेषु धारय | दिवीवसूर्यं दर्शे || अगस्त्यस्य नद्भ्यः सप्ती युनक्षि रोहिता | पणीन नयक्रमीरभि विश्वान राजन्नराधसः || अयं मातायं पितायं जीवातुरागमत | इदं तवप्रसर्पणं सुबन्धवेहि निरिहि || यथा युगं वरत्रया नह्यन्ति धरुणाय कम | एवादाधार ते मनो जीवातवे न मर्त्यवे....