Rigveda Book 1

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 151 मित्रं न यं शिम्या गोषु गव्यवः सवाध्यो विदथे अप्सुजीजनन | अरेजेतां रोदसी पाजसा गिरा परति परियं यजतं जनुषमवः || यद ध तयद वां पुरुमीळ्हस्य सोमिनः पर मित्रासो न दधिरे सवाभुवः | अध करतुं विदतं गतुमर्चत उत शरुतं वर्षणा पस्त्यावतः || आ वां भूषन कषितयो जन्म रोदस्योः परवाच्यं वर्षणा दक्षसे महे | यदीं रताय भरथो यदर्वते पर होत्रया शिम्य वीथो अध्वरम || पर सा कषितिरसुर या महि परिय रतावानाव रतमा घोषथो बर्हत | युवं दिवो बर्हतो दक्षमभुवं गां न धुर्युप युञ्जाथे अपः || मही अत्र महिना वारं रण्वथो....

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 152 युवं वस्त्रणि पुवसा वसाथे युवोरछिद्रा मन्तवो ह सर्गाः | अवातिरतमन्र्तानि विश्व रतेन मित्रावरुणा सचेथे || एतच्चन तवो वि चिकेतदेषां सत्यो मन्त्रः कविशस्त रघावान | तरिरश्रिं हन्ति चतुरश्रिरुग्रो देवनिदो ह परथमाजूर्यन || अपादेति परथमा पद्वतीनां कस्तद वां मित्रावरुणा चिकेत | गर्भो भारं भरत्या चिदस्य रतं पिपर्त्यन्र्तं नि तारीत || परयन्तमित परि जारं कनीनां पश्यामसि नोपनिपद्यमानम | अनवप्र्ग्णा वितता वसानं परियं मित्रस्य वरुणस्य धाम || अनश्वो जातो अनभीशुरर्वा कनिक्रदत पतयदूर्ध्वसानुः | अचित्तं बरह्म जुजुषुर्युवानः पर मित्रे धाम वरुणेग्र्णन्तः || आ धेनवो मामतेयमवन्तीर्ब्रह्मप्रियं पीपयन सस्मिन्नूधन | पित्वो भिक्षेत वयुनानि विद्वानासाविवासन्नदितिमुरुष्येत || आ वां मित्रावरुणा हव्यजुष्टिं नमसा देवाववसा वव्र्त्याम | अस्माकं बरह्म पर्तनासु सह्या अस्माकं वर्ष्टिर्दिव्यासुपारा ||...

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 153 यजामहे वां महः सजोषा हव्येभिर्मित्रावरुणा नमोभिः | घर्तैर्घ्र्तस्नू अध यद वामस्मे अध्वर्यवो न धीतिभिर्भरन्ति || परस्तुतिर्वां धाम न परयुक्तिरयामि मित्रावरुणा सुव्र्क्तिः | अनक्ति यद वां विदथेषु होता सुम्नं वां सूरिर्व्र्षणावियक्षन || पीपाय धेनुरदितिर्र्ताय जनाय मित्रावरुणा हविर्दे | हिनोति यद वां विदथे सपर्यन स रातहव्यो मानुषो न होता || उत वां विक्षु मद्यास्वन्धो गाव आपश्च पीपयन्त देवीः | उतो नो अस्य पूर्व्यः पतिर्दन वीतं पातं पयस उस्रियायाः ||...

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 154 विष्णोर्नु कं वीर्याणि पर वोचं यः पार्थिवानि विममेरजांसि | यो अस्कभायदुत्तरं सधस्थं विचक्रमाणस्त्रेधोरुगायः || पर तद विष्णु सतवते वीर्येण मर्गो न भीमः कुचरो गिरिष्ठाः | यस्योरुषु तरिषु विक्रमणेष्वधिक्षियन्ति भुवनानि विश्वा || पर विष्णवे शूषमेतु मन्म गिरिक्षित उरुगायाय वर्ष्णे | य इदं दीर्घं परयतं सधस्थमेको विममे तरिभिरित पदेभिः || यस्य तरी पूर्णा मधुना पदान्यक्षीयमाणा सवधयामदन्ति | य उ तरिधातु पर्तिवीमुत दयामेको दाधार भुवनानि विश्वा || तदस्य परियमभि पाथो अश्यां नरो यत्र देवयवो मदन्ति | उरुक्रमस्य स हि बन्धुरित्था विष्णोः पदे परमे मध्व उत्सः || ता वं वास्तून्युश्मसि गमध्यै यत्र गावो भूरिश्र्ङगायासः | अत्राह तदुरुगायस्य वर्ष्णः परमं पदमव भाति भूरि ||...

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 155 पर वः पान्तमन्धसो धियायते महे शूराय विष्णवे चार्चत | या सानुनि पर्वतानामदाभ्या महस्तस्थतुरर्वतेव साधुना || तवेषमित्था समरणं शिमीवतोरिन्द्राविष्णू सुतपा वामुरुष्यति | या मर्त्याय परतिधीयमानमित कर्शानोरस्तुरसनामुरुष्यथः || ता ईं वर्धन्ति मह्यस्य पौंस्यं नि मातरा नयति रेतसे भुजे | दधाति पुत्रो.अवरं परं पितुर्नाम तर्तीयमधि रोचने दिवः || तत-तदिदस्य पौंस्यं गर्णीमसीनस्य तरतुरव्र्कस्य मीळ्हुषः | यः पार्थिवानि तरिभिरिद विगामभिरुरु करमिष्टोरुगायाय जीवसे || दवे इदस्य करमणे सवर्द्र्शो.अभिख्याय मर्त्यो भुरण्यति | तर्तीयमस्य नकिरा दधर्षति वयश्चन पतयन्तः पतत्रिणः || चतुर्भिः साकं नवतिं च नामभिश्चक्रं न वर्त्तं वयतीन्रवीविपत | बर्हच्छरीरो विमिमान रक्वभिर्युवाकुमारः परत्येत्याहवम ||...

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 156 भवा मित्रो न शेव्यो घर्तासुतिर्विभूतद्युम्न एवया उ सप्रथाः | अधा ते विष्णो विदुषा चिदर्ध्य सतोमो यज्ञश्चराध्यो हविष्मता || यः पूर्व्याय वेधसे नवीयसे सुमज्जानये विष्णवे ददाशति | यो जातमस्य महतो महि बरवत सेदु शरवोभिर्युज्यं चिदभ्यसत || तमु सतोतारः पूर्व्यं यथा विद रतस्य गर्भं जनुषापिपर्तन | आस्य जानन्तो नाम चिद विवक्तन महस्ते विष्णो सुमतिं भजामहे || तमस्य राजा वरुणस्तमश्विना करतुं सचन्त मारुतस्य वेधसः | दाधार दक्षमुत्तममहर्विदं वरजं च विष्णुः सखिवानपोर्णुते || आ यो विवाय सचथाय दैव्य इन्द्राय विष्णुः सुक्र्ते सुक्र्त्तरः | वेधा अजिन्वत तरिषधस्थ आर्यं रतस्य भागे यजमानमाभजत ||...

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 157 अबोध्यग्निर्ज्म उदेति सूर्यो वयुषाश्चन्द्रा मह्यावो अर्चिषा | आयुक्षातामश्विना यातवे रथं परासावीद देवः सविता जगत पर्थक || यद युञ्जाथे वर्षणमश्विना रथं घर्तेन नो मधुना कषत्रमुक्षतम | अस्माकं बरह्म पर्तनासु जिन्वतं वयं धना शूरसाता भजेमहि || अर्वां तरिचक्रो मधुवाहनो रथो जीराश्वो अश्विनोर्यातु सुष्टुतः | तरिवन्धुरो मघवा विश्वसौभगः शं न आ वक्षद दविपदे चतुष्पदे || आ न ऊर्जं वहतमश्विना युवं मधुमत्या नः कशया मिमिक्षतम | परायुस्तारिष्टं नी रपांसि मर्क्षतं सेधतं दवेषो भवतं सचाभुवा || युवं ह गर्भं जगतीषु धत्थो युवं विश्वेषु भुवनेष्वन्तः | युवमग्निं च वर्षणावपश्च वनस्पतीन्रश्विनावैरयेथाम || युवं ह सथो भिषजा भेषजेभिरथो ह सथो रथ्या राथ्येभिः | अथो ह कषत्रमधि धत्थ उग्रा यो वां हविष्मान्मनसा ददाश ||...

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 158 वसू रुद्रा पुरुमन्तू वर्धन्ता दशस्यतं नो वर्षणावभिष्टौ | दस्रा ह यद रेक्ण औचथ्यो वां पर यत सस्राथेकवाभिरूती || को वां दाशत सुमतये चिदस्यै वसू यद धेथे नमसा पदे गोः | जिग्र्तमस्मे रेवतीः पुरन्धीः कामप्रेणेव मनसा चरन्ता || युक्तो ह यद वां तौग्र्याय पेरुर्वि मध्ये अर्णसो धायि पज्रः | उप वामवः शरणं गमेयं शूरो नाज्म पतयद्भिरेवैः || उपस्तुतिरौचथ्यमुरुष्येन मा मामिमे पतत्रिणी वि दुग्धाम | मा मामेधो दशतयश्चितो धाक पर यद वां बद्धस्त्मनि खादति कषाम || न मा गरन नद्यो मात्र्तमा दासा यदीं सुसमुब्धमवाधुः | शिरो यदस्य तरैतनो वितक्षत सवयं दास उरो अंसावपि गध || दीर्घतमा मामतेयो जुजुर्वान दशमे युगे | अपामर्थं यतीनां बरह्मा भवति सारथिः ||...

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 159 पर दयावा यज्ञैः पर्थिवी रताव्र्धा मही सतुषे विदथेषु परचेतसा | देवेभिर्ये देवपुत्रे सुदंससेत्था धिया वार्याणि परभूषतः || उत मन्ये पितुरद्रुहो मनो मातुर्महि सवतवस्तद धवीमभिः | सुरेतसा पितरा भूम चक्रतुरुरु परजाया अम्र्तंवरीमभिः || ते सूनवः सवपसः सुदंससो मही जज्ञुर्मातरा पूर्वचित्तये | सथातुश्च सत्यं जगतश्च धर्मणि पुत्रस्य पाथः पदमद्वयाविनः || ते मायिनो ममिरे सुप्रचेतसो जामी सयोनी मिथुना समोकसा | नव्यं-नव्यं तन्तुमा तन्वते दिवि समुद्रे अन्तः कवयः सुदीतयः || तद राधो अद्य सवितुर्वरेण्यं वयं देवस्य परसवे मनामहे | अस्मभ्यं दयावाप्र्थिवी सुचेतुना रयिं धत्तं वसुमन्तं शतग्विनम ||...

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 160 ते हि दयावाप्र्थिवी विश्वशम्भुव रतावरी रजसो धारयत्कवी | सुजन्मनी धिषणे अन्तरीयते देवो देवी धर्मणा सूर्यः शुचिः || उरुव्यचसा महिनी असश्चता पिता माता च भुवनानि रक्षतः | सुध्र्ष्टमे वपुष्ये न रोदसी पिता यत सीमभि रूपैरवासयत || स वह्निः पुत्रः पित्रोः पवित्रवान पुनाति धीरो भुवनानि मायया | धेनुं च पर्श्निं वर्षभं सुरेतसं विश्वाहा शुक्रं पयो अस्य दुक्षत || अयं देवानामपसामपस्तमो यो जजान रोदसी विश्वशम्भुवा | वि यो ममे रजसी सुक्रतूययाजरेभि सकम्भनेभिःसमान्र्चे || ते नो गर्णाने महिनी महि शरवः कषत्रं दयावाप्र्थिवी धासथो बर्हत | येनाभि कर्ष्टीस्ततनाम विश्वहा पनाय्यमोजो अस्मे समिन्वतम ||...

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 161 किमु शरेष्ठः किं यविष्ठो न आजगन किमीयते दूत्यं कद यदूचिम | न निन्दिम चमसं यो महाकुलो.अग्ने भरातर्द्रुण इद भूतिमूदिम || एकं चमसं चतुरः कर्णोतन तद वो देवा अब्रुवन तद व आगमम | सौधन्वना यद्येवा करिष्यथ साकं देवैर्यज्ञियासो भविष्यथ || अग्निं दूतं परति यदब्रवीतनाश्वः कर्त्वो रथ उतेह कर्त्वः | धेनुः कर्त्वा युवशा कर्त्वा दवा तानि भरातरनु वः कर्त्व्येमसि || चक्र्वांस रभवस्तदप्र्छत कवेदभूद यः सय दूतो न आजगन | यदावाख्यच्चमसाञ्चतुरः कर्तानादित तवष्टा गनास्वन्तर्न्यानजे || हनामैनानिति तवष्टा यदब्रवीच्चमसं ये देवपानमनिन्दिषुः | अन्या नामानि कर्ण्वते सुते सचानन्यैरेनान्कन्या नामभि सपरत || इन्द्रो हरी युयुजे अश्विना रथं बर्हस्पतिर्विश्वरूपामुपाजत | रभुर्विभ्वा वाजो देवानगछत सवपसो यज्ञियम्भागमैतन || निश्चर्मणो गामरिणीत धीतिभिर्या जरन्ता युवशा ताक्र्णोतन | सौधन्वना अश्वादश्वमतक्षत युक्त्वा रथमुप देवानयातन || इदमुदकं पिबतेत्यब्रवीतनेदं वा घा पिबता मुञ्जनेजनम | सौधन्वना यदि तन नेव हर्यथ तर्तीये घ सवने मादयाध्वै || आपो भूयिष्ठा इत्येको अब्रवीदग्निर्भूयिष्ठ इत्यन्यो अब्रवीत | वधर्यन्तीं बहुभ्यः परैको अब्रवीद रता वदन्तश्चमसानपिंशत || शरोणामेक उदकं गामवजति मांसमेकः पिंशति सूनयाभ्र्तम | आ निम्रुचः शक्र्देको अपभरत किं सवित पुत्रेभ्यः पितरा उपावतुः || उद्वत्स्वस्मा अक्र्णोतन तर्णं निवत्स्वपः सवपस्यय नरः | अगोह्यस्य यदसस्तना गर्हे तदद्येदं रभवो नानु गछथ || सम्मील्य यद भुवना पर्यसर्पत कव सवित तात्या पितर वासतुः | अशपत यः करस्नं व अददे यः पराब्रवीत परोतस्म अब्रवीतन || सुषुप्वांस रभवस्तदप्र्छतागोह्य क इदं नो अबूबुधत | शवानं बस्तो बोधयितारमब्रवीत सम्वत्सर इदमद्या वयख्यत || दिवा यन्ति मरुतो भूम्याग्निरयं वातो अन्तरिक्षेण यति | अद्भिर्यति वरुणः समुद्रैर्युष्मानिछन्तः शवसो नपातः ||...

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 162 मा नो मित्रो वरुणो अर्यमायुरिन्द्र रभुक्षा मरुतः परिख्यन | यद वाजिनो देवजतस्य सप्तेः परवक्ष्यामो विदथे वीर्याणि || यन निर्णिजा रेक्णसा पराव्र्तस्य रतिं गर्भीतां मुखतो नयन्ति | सुप्रनजो मेम्यद विश्वरूप इन्द्रापूष्णोः परियमप्येति पाथः || एष छागः पुरो अश्वेन वाजिना पूष्णो भागो नीयते विश्वदेव्यः | अभिप्रियं यत पुरोळाशमर्वता तवष्टेदेनं सौश्रवसाय जिन्वति || यद धविष्यं रतुशो देवयानं तरिर्मानुषाः पर्यश्वं नयन्ति | अत्रा पूष्णः परथमो भाग एति यज्ञं देवेभ्यः परतिवेदयन्नजः || होताध्वर्युरावया अग्निमिन्धो गरावग्राभ उत शंस्ता सुविप्रः | तेन यज्ञेन सवरंक्र्तेन सविष्टेन वक्षणा आप्र्णध्वम || यूपव्रस्का उत ये यूपवाहाश्चषालं ये अश्वयूपाय तक्षति | ये चार्वते पचनं सम्भरन्त्युतो तेषामभिगूर्तिर्न इन्वतु || उप परागात सुमन मे....

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 163 यदक्रन्दः परथमं जायमान उद्यन समुद्रादुत वा पुरीषात | शयेनस्य पक्षा हरिणस्य बाहू उपस्तुत्यं महि जातं ते अर्वन || यमेन दत्तं तरित एनमायुनगिन्द्र एणं परथमो अध्यतिष्ठत | गन्धर्वो अस्य रशनामग्र्भ्णात सूरादश्वं वसवो निरतष्ट || असि यमो अस्यादित्यो अर्वन्नसि तरितो गुह्येन वरतेन | असि सोमेन समया विप्र्क्त आहुस्ते तरीणि दिवि बन्धनानि || तरीणि त आहुर्दिवि बन्धनानि तरीण्यप्सु तरीण्यन्तः समुद्रे | उतेव मे वरुणश्चन्त्स्यर्वन यत्रा त आहुः परमं जनित्रम || इमा ते वाजिन्नवमार्जनानीमा शफानां सनितुर्निधाना | अत्रा ते भद्रा रशना अपश्यं रतस्य या अभिरक्षन्तिगोपाः || आत्मानं ते मनसारादजानामवो दिवा पतयन्तं पतंगम | शिरो अपश्यं पथिभिः सुगेभिररेणुभिर्जेहमानं पतत्रि || अत्रा ते रूपमुत्तममपश्यं जिगीषमाणमिष आ पदेगोः | यदा ते मर्तो अनु भोगमानळ आदिद गरसिष्ठ ओषधीरजीगः || अनु तवा रथो अनु मर्यो अर्वन्ननु गावो....

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 164 अस्य वामस्य पलितस्य होतुस्तस्य भराता मध्यमो अस्त्यश्नः | तर्तीयो भराता घर्तप्र्ष्ठो अस्यात्रापश्यं विश्पतिं सप्तपुत्रम || सप्त युञ्जन्ति रथमेकचक्रमेको अश्वो वहति सप्तनामा | तरिनाभि चक्रमजरमनर्वं यत्रेमा विश्वा भुवनाधितस्थुः || इमं रथमधि ये सप्त तस्थुः सप्तचक्रं सप्त वहन्त्यश्वाः | सप्त सवसारो अभि सं नवन्ते यत्र गवां निहिता सप्त नाम || को ददर्श परथमं जायमानमस्थन्वन्तं यदनस्था बिभर्ति | भूम्या असुरस्र्गात्मा कव सवित को विद्वांसमुप गात परष्टुमेतत || पाकः पर्छामि मनसाविजानन देवानामेना निहिता पदानि | वत्से बष्कये....

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 165 कया शुभा सवयसः सनीळाः समान्या मरुतः सं मिमिक्षुः | कया मती कुत एतास एते.अर्चन्ति शुष्मं वर्षणो वसूया || कस्य बरह्माणि जुजुषुर्युवानः को अध्वरे मरुत आ ववर्त | शयेनानिव धरजतो अन्तरिक्षे केन महा मनसा रीरमाम || कुतस्त्वमिन्द्र माहिनः सन्नेको यासि सत्पते किं त इत्था | सं पर्छसे समराणः शुभानैर्वोचेस्तन नो हरिवो यत्ते अस्मे || बरह्माणि मे मतयः शं सुतासः शुष्म इयर्ति परभ्र्तो मे अद्रिः | आ शासते परति हर्यन्त्युक्थेमा हरी वहतस्ता नो अछ || अतो वयमन्तमेभिर्युजानाः सवक्षत्रेभिस्तन्वः शुम्भमानाः | महोभिरेतानुप युज्महे नविन्द्र सवधामनु हि नो बभूथ || कव सया वो मरुतः सवधासीद यन मामेकं समधत्ताहिहत्ये | अहं हयूग्रस्तविषस्तुविष्मान विश्वस्य शत्रोरनमं वधस्नैः || भूरि चकर्थ युज्येभिरस्मे समानेभिर्व्र्षभ पौंस्येभिः | भूरीणि हि कर्णवामा शविष्ठेन्द्र करत्वा मरुतो यद्वशाम || वधीं वर्त्रं मरुत इन्द्रियेण सवेन भामेन तविषो बभूवान | अहमेता मनवे विश्वश्चन्द्राः सुगा अपश्चकर वज्रबाहुः || अनुत्तमा ते मघवन नकिर्नु न तवावानस्ति देवता विदानः | न जायमानो नशते न जातो यानि करिष्या कर्णुहिप्रव्र्द्ध || एकस्य चिन मे विभ्वस्त्वोजो या नु दध्र्ष्वान कर्णवै मनीषा | अहं हयूग्रो मरुतो विदानो यानि चयवमिन्द्र इदीश एषाम || अमन्दन मा मरुत सतोमो अत्र यन मे नरः शरुत्यं बरह्म चक्र | इन्द्राय वर्ष्णे सुमखाय मह्यं सख्ये सखायस्तन्वेतनूभिः || एवेदेते परति मा रोचमाना अनेद्यः शरव एषो दधानाः | संचक्ष्या मरुतश्चन्द्रवर्णा अछान्त मे छदयाथा चनूनम || को नवत्र मरुतो मामहे वः पर यातन सखीन्रछा सखायः | मन्मानि चित्रा अपिवातयन्त एषां भूत नवेदा म रतानाम || आ यद दुवस्याद दुवसे न कारुरस्माञ्चक्रे मान्यस्य मेधा | ओ षु वर्त्त मरुतो विप्रमछेमा बरह्माणि जरिता वोर्चत || एष व सतोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य करोः | एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वर्जनं जीरदानुम ||...