Books

Text: Rig Veda Book 7 Hymn 13 पराग्नये विश्वशुचे धियन्धे.असुरघ्ने मन्म धीतिं भरध्वम | भरे हविर्न बर्हिषि परीणानो वैश्वानराय यतये मतीनाम || तवमग्ने शोचिषा शोशुचान आ रोदसी अप्र्णा जायमानः | तवं देवानभिशस्तेरमुञ्चो वैस्वानर जातवेदो महित्वा || जातो यदग्ने भुवना वयख्यः पशून न गोपा इर्यः परिज्मा | वैश्वानर बरह्मणे विन्द गातुं यूयं पात … || prāghnaye viśvaśuce dhiyandhe.asuraghne manma dhītiṃ bharadhvam | bhare havirna barhiṣi prīṇāno vaiśvānarāya yataye matīnām || tvamaghne śociṣā śośucāna ā rodasī apṛṇā jāyamānaḥ | tvaṃ devānabhiśasteramuñco vaisvānara jātavedo mahitvā || jāto yadaghne bhuvanā vyakhyaḥ paśūn na ghopā iryaḥ parijmā | vaiśvānara brahmaṇe vinda ghātuṃ yūyaṃ pāta … ||...

Text: Rig Veda Book 8 Hymn 13 इन्द्रः सुतेषु सोमेषु करतुं पुनीत उक्थ्यम | विदे वर्धस्यदक्षसो महान हि षः || स परथमे वयोमनि देवानां सदने वर्धः | सुपारः सुश्रवस्तमः समप्सुजित || तमह्वे वाजसातय इन्द्रं भराय शुष्मिणम | भवा नःसुम्ने अन्तमः सखा वर्धे || इयं त इन्द्र गिर्वणो रातिः कषरति सुन्वतः | मन्दानो अस्य बर्हिषो वि राजसि || नूनं तदिन्द्र दद्धि नो यत तवा सुन्वन्त ईमहे | रयिं नश्चित्रमा भरा सवर्विदम || सतोता यत ते विचर्षणिरतिप्रशर्धयद गिरः | वया इवानु रोहते जुषन्त यत || परत्नवज्जनया गिरः शर्णुधी जरितुर्हवम | मदे-मदे ववक्षिथा सुक्र्त्वने || करीळन्त्यस्य सून्र्ता आपो न परवता यतीः | अया धिया य उच्यते पतिर्दिवः || उतो पतिर्य उच्यते कर्ष्टीनामेक इद वशी | नमोव्र्धैरवस्युभिः सुते रण || सतुहि शरुतं विपश्चितं हरी यस्य परसक्षिणा | गन्तारा दाशुषो गर्हं नमस्विनः || तूतुजानो महेमते....

Text: Rig Veda Book 9 Hymn 13 सोमः पुनानो अर्षति सहस्रधारो अत्यविः | वायोरिन्द्रस्यनिष्क्र्तम || पवमानमवस्यवो विप्रमभि पर गायत | सुष्वाणं देववीतये || पवन्ते वाजसातये सोमाः सहस्रपाजसः | गर्णाना देववीतये || उत नो वाजसातये पवस्व बर्हतीरिषः | दयुमदिन्दो सुवीर्यम || ते नः सहस्रिणं रयिं पवन्तामा सुवीर्यम | सुवाना देवास इन्दवः || अत्या हियाना न हेत्र्भिरस्र्ग्रं वाजसातये | वि वारमव्यमाशवः || वाश्रा अर्षन्तीन्दवो.अभि वत्सं न धेनवः | दधन्विरेगभस्त्योः || जुष्ट इन्द्राय मत्सरः पवमान कनिक्रदत | विश्वा अप दविषो जहि || अपघ्नन्तो अराव्णः पवमानाः सवर्द्र्शः | योनाव रतस्य सीदत ||...

Text: Rig Veda Book 10 Hymn 13 युजे वां बरह्म पूर्व्यं नमोभिर्वि शलोक एतु पथ्येवसूरेः | शर्ण्वन्तु विश्वे अम्र्तस्य पुत्रा आ ये धामानिदिव्यानि तस्थुः || यमे इव यतमाने यदैतं पर वां भरन मानुषादेवयन्तः | आ सीदतं सवमु लोकं विदाने सवासस्थेभवतमिन्दवे नः || पञ्च पदानि रुपो अन्वरोहं चतुष्पदीमन्वेमि वरतेन | अक्षरेण परति मिम एतां रतस्य नाभावधि सं पुनामि || देवेभ्यः कमव्र्णीत मर्त्युं परजायै कमम्र्तंनाव्र्णीत | बर्हस्पतिं यज्ञमक्र्ण्वत रषिं परियांयमस्तन्वं परारिरेचीत || सप्त कषरन्ति शिशवे मरुत्वते पित्रे पुत्रासो अप्यवीवतन्न्र्तम | उभे इदस्योभयस्य राजत उभे यतेते उभयस्यपुष्यतः ||...

Text: प्र ते ब्रवीमि तदु मे निबोध स्वर्ग्यमग्निं नचिकेतः प्रजानन् । अनन्तलोकाप्तिमथो प्रतिष्ठां विद्धि त्वमेतं निहितं गुहायाम् ॥ १४ ॥ pra te bravīmi tadu me nibodha svargyamagniṃ naciketaḥ prajānan | anantalokāptimatho pratiṣṭhāṃ viddhi tvametaṃ nihitaṃ guhāyām || 14 || 14. (Death says) I will tell thee well; attend to me, Oh Nachiketas, I know the fire leading to heaven; know the fire which leads to heaven and also the support of the universe and which is seated in the cavity....

Text: अन्यत्र धर्मादन्यत्राधर्मादन्यत्रास्मात्कृताकृतात् । अन्यत्र भूताच्च भव्याच्च यत्तत्पश्यसि तद्वद ॥ १४ ॥ anyatra dharmādanyatrādharmādanyatrāsmātkṛtākṛtāt | anyatra bhūtācca bhavyācca yattatpaśyasi tadvada || 14 || 14. What thou seest other than virtue and vice, other than what is made and what is not, other than the past and the future, tell me that. Shankara’s Commentary: If I am worthy, and you are, Oh Baghavan, pleased with me: other than virture, i.e., different from the performance of acts enjoined by the Sastras, their fruits and their requisites and similarly from vice; other than what is made, i....

Text: उत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य वरान्निबोधत । क्शुरस्य धारा निशिता दुरत्यया दुर्गं पथस्तत्कवयो वदन्ति ॥ १४ ॥ uttiṣṭhata jāgrata prāpya varānnibodhata | kśurasya dhārā niśitā duratyayā durgaṃ pathastatkavayo vadanti || 14 || 14. Arise, awake; having reached the great, learn; the edge of a razor is sharp and impassable; that path, the intelligent say, is hard to go by. Shankara’s Commentary: Having thus merged into the purusha, the atman, all the three, i....

Text: यथोदकं दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति । एवं धर्मान् पृथक् पश्यंस्तानेवानुविधावति ॥ १४ ॥ yathodakaṃ durge vṛṣṭaṃ parvateṣu vidhāvati | evaṃ dharmān pṛthak paśyaṃstānevānuvidhāvati || 14 || As rain water, (falling) on the mountain top, runs down over the rocks on all sides; similarly, he who sees difference (between visible forms) runs after them in various directions. NOTE: Tranlsation and commentary is missing from the book. The alternate translation for the verse presented above is from Swami Paramananda....

Text: तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् । कथं नु तद्विजानीयां किमु भाति विभाति वा ॥ १४ ॥ tadetaditi manyante’nirdeśyaṃ paramaṃ sukham | kathaṃ nu tadvijānīyāṃ kimu bhāti vibhāti vā || 14 || 14. They think of that as this—the indescribable highest bliss. How shall I know that, whether that which shines is seen clearly or not. Shankara’s Commentary: That bliss of the knowledge of the atman which is indescribable, highest and which, though beyond the speech and mind of men, under the sway of Prakriti, they, the Brahmins freed from all desire, describe as this, i....

Text: यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि श्रिताः । अथ मर्त्यो’मृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुते ॥ १४ ॥ yadā sarve pramucyante kāmā ye’sya hṛdi śritāḥ | atha martyo’mṛto bhavatyatra brahma samaśnute || 14 || 14. When all desires clinging to the heart of one fall off, then the mortal becomes immortal and here attains Brahman. Shankara’s Commentary: When of the person thus seeing the truth, all desires, which were clinging to the intellect of the knower before he attained the knowledge, fall off from want of anything else to be desired (for intellect and not the atman is the seat of desires, and also from another sruti which says desire, volition, etc....

Text: Rig Veda Book 1 Hymn 16 आ तवा वहन्तु हरयो वर्षणं सोमपीतये | इन्द्र तवा सूरचक्षसः || इमा धाना घर्तस्नुवो हरी इहोप वक्षतः | इन्द्रं सुखतमे रथे || इन्द्रं परातर्हवामह इन्द्रं परयत्यध्वरे | इन्द्रं सोमस्य पीतये || उप नः सुतमा गहि हरिभिरिन्द्र केशिभिः | सुते हि तवाहवामहे || सेमं न सतोमं आ गह्युपेदं सवनं सुतम | गौरो नत्र्षितः पिब || इमे सोमास इन्दवः सुतासो अधि बर्हिषि | तानिन्द्र सहसेपिब || अयं ते सतोमो अग्रियो हर्दिस्प्र्गस्तु शन्तमः | अथा सोमंसुतं पिब || विश्वमित सवनं सुतमिन्द्रो मदाय गछति | वर्त्रहा सोमपीतये || सेमं नः काममा पर्ण गोभिरश्वैः शतक्रतो | सतवाम तवा सवाध्यः ||...

Text: Rig Veda Book 2 Hymn 14 अध्वर्यवो भरतेन्द्राय सोममामत्रेभिः सिञ्चता मद्यमन्धः | कामी हि वीरः सदमस्य पीतिं जुहोत वर्ष्णे तदिदेश वष्टि || अध्वर्यवो यो अपो वव्रिवांसं वर्त्रं जघानाशन्येव वर्क्षम | तस्मा एतं भरत तद्वशायनेष इन्द्रो अर्हति पीतिमस्य || अध्वर्यवो यो दर्भीकं जघान यो गा उदाजदप हि वलं वः | तस्मा एतमन्तरिक्षे न वातमिन्द्रं सोमैरोर्णुत जूर्न वस्त्रैः || अध्वर्यवो य उरणं जघान नव चख्वांसं नवतिं चबाहून | यो अर्बुदमव नीचा बबाधे तमिन्द्रं सोमस्यभ्र्थे हिनोत || अध्वर्यवो यः सवश्नं जघान यः शुष्णमशुषं यो वयंसम | यः पिप्रुं नमुचिं यो रुधिक्रां तस्मा इन्द्रायान्धसो जुहोत || अध्वर्यवो यः शतं शम्बरस्य पुरो बिभेदाश्मनेव पूर्वीः | यो वर्चिनः शतमिन्द्रः सहस्रमपावपद भरतासोममस्मै || अध्वर्यवो यः शतमा सहस्रं भूम्या उपस्थे....

Text: Rig Veda Book 3 Hymn 14 आ होता मन्द्रो विदथान्यस्थात सत्यो यज्वा कवितमः सवेधाः | विद्युद्रथः सहसस पुत्रो अग्निः शोचिष्केशः पर्थिव्यां पाजो अश्रेत || अयामि ते नमौक्तिं जुषस्व रतावस्तुभ्यं चेतते सहस्वः | विद्वाना वक्षि विदुषो नि षत्सि मध्य आ बर्हिरूतये यजत्र || दरवतां त उषसा वाजयन्ती अग्ने वातस्य पथ्याभिरछ | यत सीमञ्जन्ति पूर्व्यं हविर्भिरा वन्धुरेव तस्थतुर्दुरोणे || मित्रश्च तुभ्यं वरुणः सहस्वो.अग्ने विश्वे मरुतः सुम्नमर्चन | यच्छोचिषा सहसस पुत्र तिष्ठा अभि कषितीः परथयन सूर्यो नॄन || वयं ते अद्य ररिमा हि काममुत्तानहस्ता नमसोपसद्य | यजिष्ठेन मनसा यक्षि देवानस्रेधता मन्मना विप्रो अग्ने || तवद धि पुत्र सहसो वि पूर्वीर्देवस्य यन्त्यूतयो वि वाजाः | तवं देहि सहस्रिणं रयिं नो....

Text: Rig Veda Book 4 Hymn 14 परत्य अग्निर उषसो जातवेदा अख्यद देवो रोचमाना महोभिः | आ नासत्योरुगाया रथेनेमं यज्ञम उप नो यातम अछ || ऊर्ध्वं केतुं सविता देवो अश्रेज जयोतिर विश्वस्मै भुवनाय कर्ण्वन | आप्रा दयावाप्र्थिवी अन्तरिक्षं वि सूर्यो रश्मिभिश चेकितानः || आवहन्त्य अरुणीर जयोतिषागान मही चित्रा रश्मिभिश चेकिताना | परबोधयन्ती सुविताय देव्य उषा ईयते सुयुजा रथेन || आ वां वहिष्ठा इह ते वहन्तु रथा अश्वास उषसो वयुष्टौ | इमे हि वाम मधुपेयाय सोमा अस्मिन यज्ञे वर्षणा मादयेथाम || अनायतो अनिबद्धः कथायं नयङङ उत्तानो ऽव पद्यते न |...

Text: Rig Veda Book 5 Hymn 14 अग्निं सतोमेन बोधय समिधानो अमर्त्यम | हव्या देवेषु नो दधत || तम अध्वरेष्व ईळते देवम मर्ता अमर्त्यम | यजिष्ठम मानुषे जने || तं हि शश्वन्त ईळते सरुचा देवं घर्तश्चुता | अग्निं हव्याय वोळ्हवे || अग्निर जातो अरोचत घनन दस्यूञ जयोतिषा तमः | अविन्दद गा अपः सवः || अग्निम ईळेन्यं कविं घर्तप्र्ष्ठं सपर्यत | वेतु मे शर्णवद धवम || अग्निं घर्तेन वाव्र्धु सतोमेभिर विश्वचर्षणिम | सवाधीभिर वचस्युभिः ||...